tekst Kathleen Ramboer
Draag je kunst vanaf je geboorte met je mee?
Kunstenaar Sarah De Grauwe herinnert zich het broze geluk van Saartje (zo noemde iedereen haar lange tijd), het stille kind dat verwonderd naar de wereld kijkt, zich torenhoge vragen stelt en eigen antwoorden fantaseert tot haar dromen langzaam ontwaken. En ik, occasionele interviewer, heb een hoop vragen voor die Sarah, de schrijver/beeldend kunstenaar, vragen die ik niet stel maar toch, een avond in oktober, een antwoord op krijg. Alsof Sarah mijn hoofd aftast en mijn smeulende vragen voelt.
Die hemelse verwondering, het onbevangen kijken is haar hele leven lang een attitude gebleven. Haar kunst is doordrongen van een onbegrensde interesse in de wereld om haar heen, haar kunst is het resultaat van een immense aandacht voor natuur, wetenschap, ritueel, ecologie, mystiek, traditie, cultuurgoed… noem maar op… Dat maakt haar kunst zo persoonlijk en het interview ongelooflijk boeiend. Door haar meeslepende manier van verhalen, neemt ze me mee in haar vaak mysterieuze leefwereld.
Kunstpoort Hoe kwam beeldende kunst en de liefde voor de taal in je leven? Of was kunst er bij wijze van spreken vanaf je geboorte?
Sarah Creativiteit zit in mijn genen. Mijn ouders hadden een rijk leven. Schrijven, toneel, muziek… daar groeide ik mee op. Ik was een solitair (mijn broer is acht jaar jonger), gevoelig kind. Alhoewel van nature hield ik me in stilte bezig. Ik hield van het leven in de tuin, voor mij een sprookjeswereld, een idyllische plek waar vlinders fladderen in de wilde vlier, geesten wonen in de egelantier, goden zweven in de wolken. Ik tekende er kevers in een klein boekje, een boekje waarin ik ook blaadjes en bloemen te drogen legde. Zo kreeg mijn observatievermogen een kans. Waarnemen, catalogiseren, daar was ik toen al mee bezig. Op acht- negenjarige leeftijd koesterde ik een dagboek met een slotje, mijn geheimen waren veilig. Tijdens het tekenen, schrijven en observeren in de betoverende tuin van mijn grootmoeder groeide de kunstenaar/wetenschapper in mij.
Kunstpoort Waarneming, observatie en wetenschappelijk onderzoek met aandacht voor natuur en ecologie, zijn heel belangrijk voor je. Beïnvloedt de wetenschap je kunst en omgekeerd?
Sarah Natuurlijk, absoluut, mijn werk bevindt zich op het snijpunt tussen kunst en wetenschap. Er is geen grens. Ik ben geen mycoloog, geen botanicus wel een autodidact pur sang. Ik heb de drang om met een grote nieuwsgierigheid en verbeelding de wereld en het leven rondom mij te begrijpen en te analyseren. Hierin speelde mijn familie vooral mijn grootmoeder een grote rol. Kruidenboeken maakten deel uit van mijn dagelijks leven met mijn grootmoeder. Ze had zelf veel over kruiden geleerd van haar tante, de bekende Ieperse zuster Marie-Margriet (Emma Bonquet). Kruiden vind je overal: in de tuin, op straat tussen de stoeptegels, op vensterbanken… als je maar oog hebt voor het wonder van het leven. Ook de stad is een ecosysteem.
Kunstpoort Zijn ook je geschiedkundige kennis, artistieke vaardigheden, literair talent… volledig autodidact?
Sarah Ja zeker, weet je, door familiale omstandigheden had ik niet de mogelijkheid om gelijk welke studie aan te vangen. Omdat ik zorgzaam ben, lief, gevoelig, empathisch… dixit mijn oma, vond mijn grootmoeder een opleiding maatschappelijk werk het meest geschikt voor me. Dat is ook zo. ‘Met geschiedenis en kunst, daar kan je geen brood mee verdienen’ beweerde mijn oma. Zo kwam ik uiteindelijk terecht in het vormings- en publiekswerk.
Rond mijn dertigste begon ik op aanvraag, vooral van kunstenaars, met copywriting. Op sociale media publiceerde ik berichten en werd zo opgepikt door uitgeverij Vrijdag; nu niet meer bestaand en overgenomen door uitgeverij Pelckmans. Uitgeverij Vrijdag vroeg me het verhaal van de historische figuur Théroigne de Méricourt (1762-1817) neer te pennen, dit in samenwerking met Luc Van den Broeck. Zo werd het boek ‘De Amazone van de Franse revolutie’ geboren. Later volgde ‘Gaasbeekse vertellingen’ in opdracht van het Kasteel. Stichting Kunstboek nu onderdeel van Pelckmans Uitgevers bezorgt me ook opdrachten.
Kunstpoort ‘In woord en beeld’ is je persoonlijke blog waarin je schrijft over het dagelijkse leven.
Sarah Dat was onmiddellijk een succes. Ik bekijk mijn blog als een voorbijvarend schip met pretentieloze proza, poëzie en essays; literatuur die een vaste schare lezers bereikt.
Kunstpoort Waarom ben je een blogger? Omdat je schrijfsels toch maar in je schuif stof liggen te vergaren, omdat je weet, liefhebbers van blogs lezen ze graag? Ik hou trouwens ook veel van je blog. De teksten zijn subtiel geschreven in een beeldende taal. Geeft het voldoening je gedachten te delen met een lezerspubliek?
Sarah Op vraag van mensen die mijn schrijven op prijs stelden, riep ik de blog in leven. Ik ben niet bekend, dat hoeft ook niet, de impact van de tekst is er wel. Mensen reageren via persoonlijke berichten, hun fijne reacties zijn oprecht. Daar doe ik het voor.
Kunstpoort Je schrijft in je blog over de kleine dingen van het leven. Volg je de politiek en zou je daar een humoristische en/of vlotlezende, ontspannende blog kunnen over schrijven?
Sarah Mijn blog wil ik authentiek houden, de Sarah tonen die ik ben. Politieke standpunten zijn in mijn teksten niet aan de orde. Mijn blog is ook niet commercieel gericht. Ik heb een vaste job en hoef niet te leven van mijn pen. Het ‘moeten’ schrijven boet zeker in aan kwaliteit, ik denk aan de columnist, een opinieschrijver… belast met aanleveren van wekelijkse kopij.
Kunstpoort Is tekenen en schrijven een levensnoodzaak voor je? Kan je zonder?
Sarah Tekenen en schrijven zijn de enige constanten in mijn leven die leuk zijn. Het is een reddingsboei voor het leven, mijn leven dat niet altijd gemakkelijk was. Ik kon en kan me nog altijd verliezen in mijn kunst, me verstoppen in een droomwereld. Niemand kan je die sprookjeswereld waarin je kan verdwalen, je behaaglijk voelen, afpakken. Door te schrijven herinner ik me hoe lyrisch mooi het leven is.
Vele werken teken en schilder ik middenin de natuur, ik voel en ruik het landschap. Ik werk intuïtief vandaar dat het resultaat ook niet perfect is.
Kunstpoort Voor jou is tekenen en plein air een meditatieve ontmoeting tussen landschap en schilderkunst, tussen materie en gedachte.
Sarah Van de Japanse prentkunst, de Sumi-e ben ik grote fan. Het begon allemaal met een bezoek aan het huis van Monet in Giverny. De gele eetkamer is gedecoreerd met Japanse prenten. Wow wat een pracht. Vele impressionisten, ook Vincent Van Gogh adoreerden de Japanse kunst. Toen ben ik me beginnen verdiepen in de Oosterse kunst. Mijn kunst is een proces van vele jaren.
Kunstpoort Je kunst kan je het adjectief ambachtelijk meegeven. Je schildert met inkt van kruiden, paddenstoelen en galnoten, vervaardigt eigenhandig vellen papier… Waar ligt de grens tussen ambacht en kunst? Hoe zou je zelf je kunst benoemen? Ik kan er moeilijk een naam op plakken.
Sarah Mijn werk leunt aan bij de Upcycling art. Ik gebruik oud papier, zoek een drager met een ziel en ga mee in de sfeer. Mijn vondsten gebruik ik bij de techniek van het marmeren, zo creëer ik op de dragers abstracte inkttekeningen. Marmeren is een intuïtieve, niet controleerbare manier van werken.
Kunstpoort Tijdens het marmeren met inkt vloeit een glijdende zachte spanning tussen de stilte van het kijken en de bewegende geluidloze inkt in het water. De inkt zoekt haar weg, weet je te verrassen. Hou je van dat verrassende oncontroleerbare effect? Kan je het marmeren ook sturen?
Sarah Ik hou van het onverwachte en ja je kan het marmeren ook sturen. Het soort marmeren dat ik beoefen, is een Japanse traditie: suminagashi. In de boeddhistische kloosters gebruikten de monniken voor het eerst de techniek van het marmeren. Op die manier zochten ze contact met de natuurgeesten. “Schilderen met inkt op water” heeft in de traditie van het Boeddhisme een diepe symbolische en meditatieve betekenis. Je kan het een orakelkunst noemen. In feite is het niets anders dan meditatieve kunst waarin de natuur een rol speelt en zo mag je mijn kunst ook wel noemen. Ik ben een natuurmens, heb zelfs een eigen ritueel om de seizoenen te vieren. Het zintuiglijke is enorm belangrijk.
Kunstpoort Je leeft met al je zintuigen. Welk zintuig is je liefst? Van welk ben je het meest onder de indruk? Kan je niet missen?
Sarah Ik ben als de dood om blind te worden, om niet meer te kunnen schrijven, zien, tekenen, kleuren waar te nemen. Georgia O’ Keeffe zei trouwens ‘Color is one of the great things in the world that makes life worth living to me…’ Zonet zag ik in de straat een blauwe hemel met roze wolken en een schattige oude villa, een impressie om op papier vast te leggen.
Kunstpoort Je vervaardigt botanische kleurstalen, onderzoekt hoe kleur zich manifesteert op een bepaald moment, in bepaalde lichtomstandigheden, via materiaal, waarnemingen… Je gekleurd papier is een ontmoeting tussen planten, tijd en licht. Hier leren we de wetenschapper in jou beter kennen.
Dit jaar maakte je The Digital Herbarium of Nonexistent Colours, een uniek kunstenaarsboek, dat volgend jaar te zien zal zijn op je expo ‘Techniques of High Magic’ in de Zebrastraat. Hierin koppel je kunst aan wetenschap.
Op je site lees ik The Digital Herbarium of Nonexistent Colours wordt zo een onderzoek naar waarneming, tijd, vergankelijkheid en de onmogelijkheid om een kleur definitief vast te leggen. Het is ongetwijfeld een boeiend onderwerp maar je bewijst ook dat zelfgemaakte inkten en/of papier niet altijd duurzaam zijn. Dus werken die hiermee gemaakt worden zijn geen eeuwenlang leven beschoren. Vind je dat persoonlijk een spijtige zaak? Of beschouw je je werken als een deel van het leven, leven dat vergankelijk is?
Sarah Mijn werk maakt deel uit van de efemere kunst. Ik denk daarbij aan Mimmo Rotella die in de straten van Rome oude film affiches van de muur haalde en die verwerkte tot décollage abstracte pop-art kunst die nu langzaam aan het verkruimelen is. Het is een ode aan de vergankelijkheid, aan het leven en de dood, een sterk thema dat me boeit en waar ik ook over schrijf. Over leven en dood communiceren brengt me tot rust, leert relativeren; binnen x aantal jaren zijn alle besognes toch niet meer aan de orde. Mooi toch als kunst zo tot je spreekt?
Kunstpoort Ga je ook werken op die gekleurde vellen?
Sarah Inderdaad, ik ben nu aan het experimenteren met marmeren op dit ‘botanisch’ papier. Misschien schilder ik figuratieve onderwerpen met zelf gemaakte inkten. Met het Industriemuseum en de Plantentuin – van Gent zijn gesprekken gaande. Graag wou ik hun kruidentuin benutten met doel het verzamelen van kruiden nodig voor het produceren van nieuwe inkten.
Met mijn fantasie, voeling voor de natuur en interesse in kruiden, zwammen, oude wijsheden, folklore… voel ik me een hedendaagse moderne heks, een behoedster van de natuur.
Kunstpoort Je onderzoek is in zekere zin geen exacte wetenschap. Kan dit andere kunstenaars van nut zijn? Kan dit project voor de wetenschap belangrijk zijn?
Sarah Zeker voor beide, kunst en wetenschap, kan dit project van nut zijn. Ik ken veel mensen die textiel verven met planten maar weinig kunstenaars die hun papier kleuren. Het is dan ook een omslachtig procedé. Alles is afhankelijk van het seizoen van de pluk, de hoeveelheid, de dag, de locatie, het licht, het papier, de mineralen in de grond… Het is oh zo boeiend, alles wat we meemaken is uniek.
Kunstpoort Ik lees op je site: Daarbij sluit haar praktijk aan bij een eeuwenoude vrouwelijke kennis van de natuur … Het divine feminine – vrouwelijke spiritualiteit, intuïtie en verbondenheid met de natuurlijke cycli – vormt dan ook een belangrijke onderstroom in haar werk.
Wie zijn je grote voorbeelden door de geschiedenis heen?
Persoonlijk denk ik aan Hildegard van Bingen, die ook enorm veelzijdig was. Maar misschien ga ik te ver terug en zijn er meer hedendaagse of recentere voorbeelden?
Sarah Ik kijk enorm op naar Hildegard Van Bingen. Er is zoveel om over te vertellen, te lezen.
Enkele recente super interessante boeken zijn:
-Braiding Sweetgrass van Robin Wall Kimmener met legenden van haar inheemse Amerikaanse voorouders en persoonlijke verhalen die ons aansporen zorgvuldiger om te gaan met onze planeet.
-Women and nature van Susan Griffin. Griffins uitgangspunt is dat de vrouw zich meer bewust is van de natuur dan de man, misschien door het moederschap?
Kunstpoort Kan kunst een rol spelen in het redden van de planeet?
Sarah Kunst kan op een pacifistische manier signalen geven, bewustwording aanwakkeren. Natuur en cultuur gaan hand in hand. Wij moeten de natuur een stem geven, ecocratie is belangrijk. Wie vertegenwoordigt de boom die men wil omhakken? Wie vertegenwoordigt de vervuilde rivier? Klimaat advocaten kunnen een belangrijke rol spelen.
Kunstpoort In 2024 verscheen een BIBLIOFIELE BUNDEL; een uitgave die abstracte inkttekeningen en poëzie samenbrengt en volledig ambachtelijk geproduceerd is. Bevat die poëzie van eigen hand? Wat vormt de inspiratiebron voor je poëzie?
Sarah Mijn poëzie verhaalt vooral over de kleine mens hoe die zich verhoudt ten opzichte van die oneindige, wonderlijke kosmos.
Inspiratie voor mijn kunst vind ik ook in films. Zo ben ik fan van The Juniper Tree met Björk. De sfeer van deze zwart/wit film vind ik terug in mijn landschappen.
Kunstpoort Tot slot nog deze vraag: was je niet liever is een andere tijd geboren? Mocht een teletijd machine bestaan, naar welke tijd/periode wil je graag gekatapulteerd worden? Of toch liever niet?
Sarah Een moeilijke vraag, misschien zou ik me thuis voelen in de jaren 60 en 70. Diep in mij huist wellicht een hippie. Ook mijn muzikale liefde ontwaakte in de jaren 60, het was een tijd vol creatieve vrijheid. Pink Floyd met zijn progressieve magische rockmuziek veroverde mijn hart. Ja, laat mij maar één van de legendarische concerten van Pink Floyd bijwonen.
Voor de volksmens was geen enkele andere tijd echt fraai. Ik ben kind van mijn tijd en aanvaard dat. Er is zoveel informatie en zorg voorhanden. Dat is uniek in de geschiedenis. Als ik écht op die vraag moet antwoorden: ik had wel eens in de Europese oerbossen willen rondlopen en zien hoe onze vroegste voorouders leefden.
Sarah De Grauwe wist me te boeien een avond lang. Zelden heb ik zo’n allround persoon geïnterviewd, een gesprekspartner met brede intellectuele interesses en vaardigheden.
Sarah: ‘Ik zou alles willen kunnen. Ergens moet je keuzes maken. Ik word het meest gelukkig van te tekenen, schilderen, schrijven.’ Fijn dat ze dit alles met ons deelt.
Haar kunst heeft vele namen: mystiek, efemeer, ecologisch, upcycling-art…
Eén ding is zeker: ze spreekt de wondere taal van de natuur en daalt af in de diepe kelders van de ziel. Sarah De Grauwe nodigt de toeschouwer uit te verdwalen in haar magisch veelzijdig universum.
Tekst Kathleen Ramboer
Fotografie Selina De Maeyer en Kathleen Ramboer
Fotograaf: https://selinademaeyer.com/
INFO
https://www.facebook.com/sarah.degrauwe.7
https://www.instagram.com/sarah_de_grauwe
TENTOONSTELLINGEN
- ‘Techniques of High Magic’
Kunstenaarsboek: The Digital Herbarium of Nonexistent Colours
Zebrastraat
Zebrastraat 32/001
9000 Gent
3 eerste weekend van mei
opening: donderdagavond 29 april.
openingsuren: 14u tot 18u
https://www.instagram.com/zebrastraat/
https://www.zebrastraat.be/
- ‘La couleur n’existerait pas!’
Kunstenaarsboek: The Digital Herbarium of Nonexistent Colours
is geselecteerd voor de expo ‘La couleur n’existerait pas!’ in het Wittockiana museum
Wittockiana
het museum voor boekkunst en boekband
23 rue du Bemel
1150 Brussel
https://www.instagram.com/wittockiana/
https://wittockiana.org/nl
