Interview met textiel kunstenaar Mileen Malbrain naar aanleiding van de expo duoloog

Tekst Kathleen Ramboer

Kunstenaars weten heel veel te vertellen. Als ze ook nog wetenschapper zijn, dan kan mijn interview niet meer stuk. Mileen Malbrain, bio-ingenieur/kunstenaar, wist mij onmiddellijk ongelooflijk te boeien. Ze bewijst dat een wetenschapper meer dan één pijl op zijn boog kan hebben en creatief weet om te gaan met verzamelde kennis. De wetenschap onderzoekt, verwerkt feiten en data, kunst brengt een antwoord op emotie, verbeelding en expressie. Verwondering legt de link tussen beide disciplines. En die verwondering vormt de rode draad in ons gesprek over wetenschap, textielkunst en de kunst tout court.

Kunstpoort Je bent bio-ingenieur, bezorgd om ons leefmilieu en de natuur. Je wetenschappelijke kennis raakt ook je kunst. Je textiele kunst is subtiel, poëtisch, esthetisch en aantrekkelijk, een mooie verpakking voor je boodschap. Mik je door en met je kunst op meer aandacht voor de wetenschappelijke kant van de klimaatproblematiek, de biodiversiteit?
Mileen Malbrain Zo net schreef ik een tekstje aan mezelf. Het verlangen naar schoonheid: is dat niet te uitdrukkelijk aanwezig in mijn kunst? De drang naar esthetiek is een reactie tegen zoveel lelijkheid: de (niet) ruimtelijke ordening, de typisch Vlaamse lintbebouwing, de onoordeelkundig ingevulde woon- en handelsruimtes, dit alles doet mijn hart bloeden.

Kunstpoort Net die schoonheid in de kunst is belangrijk en dwingt tot nadenken.
Mileen Malbrain Schoonheid trekt aan, verbindt, is hapbaar. Al wat lelijk is stoot af, verbindt niet en vraagt of liever schreeuwt om actie. Te veel esthetiek lijkt me niet lonend.
Biodiversiteit grijpt me aan. Het tot vervelens toe aanleren van de classificatie van  planten- en dierenwereld scherpte mijn bewondering en verwondering om de schepping. Als kunstenaar opteer ik voor het vervagen van een scheiding tussen planten en dierenrijk. In mijn fictieve labo in de tentoonstellingsruimte deWeverij creëerde ik absurde kruisingen tussen een typisch groene plant, een twee zaadlobbige, met een primitief bloemdiertje, een twijfelgeval zoals de zeeanemoon. Het resultaat was een bloem/dier, niet te classificeren door een wetenschapper.
Een volgende zijsprong is tweeslachtigheid.

Kunstpoort De bio-ingenieur is nu aan het woord. Ook kunst creëert kennis en inzicht.
Mileen Malbrain Door mijn kennis gaat mijn fantasie de artistieke toer op. Ik hou ervan interessante kunst te maken, verwarring te scheppen, twijfel op te wekken, twijfel die de verbeelding prikkelt. Als wetenschapper kom je door alles in vraag te stellen het dichtst bij de waarheid.

Kunstpoort In je kunst is de verbeelding aan de macht. Komt die ook om het hoekje kijken bij wetenschappelijke research of spelen hier exacte feiten de hoofdrol?
Mileen Malbrain Ooit schreef ik een cursus: Zijn er gelijkenissen tussen kunst en wetenschap? Het werkproces van een vorser begint met verwondering, vragen stellen, opwekken van interesses… dan volgt het uitdiepen, onderzoeken, het synthetiseren. Het maakproces van een kunstenaar is gelijkend. De kunstenaar werkt beeldend, een wetenschapper wetmatig. In de wetenschap mag je een buikgevoel hebben maar je houdt je aan de regels. In de kunst zijn er geen regels, geen wetten. Niet onbelangrijk, alle zintuigen spelen een cruciale rol binnen de kunst en de wetenschap.

Kunstpoort Wetenschap en kunst zetten alle zintuigen op scherp. Welk zintuig is je liefst? Van welk ben je het meest onder de indruk? Kan je niet missen?
Mileen Malbrain Mijn ogen: hoewel een beeld vormen zonder je ogen te gebruiken kan als experiment boeiend zijn. Wat onthoudt mijn hand van wat ik waarneem? Beelden prikkelen mij, dit kunnen ook waarnemingen onder de microscoop zijn. Bij het opzetten van proeven kon ik grenzeloos fantaseren: wat als ik drie magneet polen gebruik, de veldlijnen zichtbaar maak, ik zet er nog een vierde bij, draai de polen om…
Als onderzoeker bekijk ik een wetenschappelijke hypothesevorming met een artistieke kunstbril.

Kunstpoort Laat je ruimte voor onzekerheid en mislukking? Is er plaats voor een onverwachte ingeving? Zowel in de kunst als de wetenschappen kan toeval omgezet worden naar iets positief.
Mileen Malbrain Een tegenvaller belandt nooit in de prullenbak. Zelfs mijn kunstzinnige kleinzoon spoort me aan tot verder experimenteren zelfs met een ‘mislukt’ kunstwerk. Technieken hoef je niet op te zoeken soms komt een handeling vanzelf, vooral in de textiele kunst. Hoe je moet vlechten dat zoek je niet op, spontaan lukt dat. Zo ga je terug in de geschiedenis. Ik stel me de vraag: hoe is dat idee gegroeid bij de mens?

Kunstpoort Waarom catalogeer je je kunst onder de noemer van textiele kunst, door de manier van werken, omwille van het materiaal…?
Mileen Malbrain Alles begon met minimalistische kunst, het elke keer opnieuw herhalen van een element met als resultaat een interessante compositie in een spel van licht, schaduw en reflectie. Een eenheid herhalen is voor mij textiele kunst. Je naait een steek en nog één en nog één… Mijn minimalistische werk vertoonde door het repetitieve, een textiele insteek. Stilaan viel de drager weg en kwam het textiele meer op de voorgrond. Ik volgde drie jaar een opleiding textiele kunsten. Van bij de start laat ik me leiden door de liefde voor en het karakter van het gebruikte materiaal.

Kunstpoort Kom je uit een familie waarin textiel, kunst en/of wetenschap belangrijk was?
Mileen Malbrain Mijn ouders dachten rationeel en analytisch. Mijn ma schilderde. Maar met de familie bezochten we nooit een tentoonstelling. Mijn pa en ma hadden vooral een muzikale interesse daarom wensten ze voor me een muzikale opleiding. Ik smeekte academie te mogen volgen. Dat mocht tot ik in het middelbaar de Latijnse richting aanvatte. De liefde voor kunst bleef sluimeren. Mijn kinderen stuurde ik naar de academie, zo kon ik ondertussen de academie voor volwassenen bezoeken. Ik volgde onder meer tekenkunst, keramiek, beeldhouwen met metaal… textielkunst.
Als kind stond ik bij alles stil, verwonderde me om heel veel zaken, om een vliegtuig boven mijn hoofd waarin oh wonder ook mensen een lunchpakket konden eten. Ik stelde vragen, was verwonderd, zocht antwoorden.
Kunstpoort Daar is het zaadje van de kunstenaar gekiemd.

Kunstpoort Waarom kies je nu voor textielkunst?
Mileen Malbrain Textielkunst is voor mij een openbaring. Mijn minimalistische kunst had nood aan een drager. Ondanks het tweedimensionale en ook drie dimensionale was mijn werk tamelijk strak. Textielkunst haalde me uit een keurslijf. Nu werk ik ruimtelijk en organisch, ik beken kleur. Als kunstenaar ben ik al dertig jaar onderweg. Ik hou ervan mijn comfortzone te doorbreken, werken te ontmantelen, te manipuleren. Mijn kunstwerken zijn gelaagd, vertonen vaak sporen van vroeger werk. Zo reist de kijker mee in mijn maakproces.

Kunstpoort Zoek je als wetenschapper een uitlaatklep in de kunst? Is je kunst de reactie van een wetenschapper? Of zie je kunst als een tegenpool van wetenschappelijke kennis?
Mileen Malbrain Kunst is zeker geen tegenpool van wetenschap. Beide hebben oog voor schoonheid,  geven het publiek een genereus geschenk: de verwondering. Ze wekken bewondering en hebben de intentie het ongeziene zichtbaar te maken.

Kunstpoort Waar ligt de grens tussen kunst en wetenschap? Wanneer wordt kunst wetenschap? En is wetenschap kunst? Kan kunst alles tegelijk zijn? De wetenschap verlangt een zoektocht naar objectieve waarheid, kunst drukt de inhoud uit in schoonheid. Kan dat samengaan?
Mileen Malbrain Kunst is wetenschap en wetenschap is kunst. Wetenschap bevraagt zichzelf zoals de kunst in de loop van de geschiedenis dat deed. Wat is wetenschap? De Newtoniaanse fysica wat zijn we daar mee? Ja op aarde maar wat als we de ruimte met zijn hogere snelheden en onvoorspelbaarheid opzoeken? Welke fysica geldt daar? Ook de pure wetenschap durft het niveau van het strikt meetbare verlaten en meer zoals in de kunst het intuïtieve en het subjectieve een kans geven. Wij hebben een wetenschap die ons instrumenten geeft, aangepast aan onze zintuigen. Wie weet zijn er andere meetinstrumenten mogelijk mochten we geboren zijn met een zintuig meer? Dit is pure filosofie. Zowel kunst als wetenschap beschikken over ideale treden om een stap hoger te klimmen naar de filosofie. Niets is zo mooi als wetenschapsfilosofie. Wetenschapsfilosofie maakt deel uit van de leerstof van bio-ingenieurs. Alles bevragen is belangrijk voor het werkproces. Antwoorden zoeken is primordiaal, die vinden is niet noodzakelijk.
Wetenschappers inspireren kunstenaars, kunstenaars inspireren wetenschappers.
Panamarenko zocht als kunstenaar hulp bij een labo mechanica. Het kunstenaarschap van Tony Cragg de gekende Britse beeldhouwer is ongetwijfeld beïnvloed door zijn wetenschappelijke achtergrond. Zijn loopbaan startte in de laboratoria van de biochemie. Deze periode heeft zijn artistieke visie blijvend gevormd. Zijn fascinatie voor materialen, transformatieprocessen en moleculaire structuren nam hij mee naar de kunstwereld.

Kunstpoort Werk je in je kunst met een wetenschappelijke nauwkeurigheid; een vaardigheid nodig voor je onderzoekswerk? Of laat je de precisie los?
Mileen Malbrain Nu creëer ik kunst vanuit het buikgevoel. Als kunstenaar hoef je niet alles te kunnen uitleggen. In mijn werkboek teken ik minimale schetsen, de vraagstelling primeert. Vroeger had ik het eindproduct voor ogen, nu minder. Vaak ontmantel ik een bestaand werk dat dan verder evolueert naar een andere installatie. Ik sta open voor het onverwachte.

links ijswolk, rechts roze wolk

Kunstpoort Je werk is ongetwijfeld conceptueel. Als leek heb ik er wat duiding bij nodig.
Mileen Malbrain (toont een foto in één van haar boeken) Dit werk dompelt het publiek onder in een labosfeer, creëert een wetenschappelijke omgeving waarin ik 2 organismen kruis. Daarna verbeeld ik de groei van het kiemplantje tot de succesvolle kruising met plantaardige en poliepachtige kenmerken van een zeeanemoon. Dit is een geslaagd experiment om de biodiversiteit te vergroten.
Ik werk graag vanuit mijn eco-visie, verbeeld nieuwe kruisingen zoals deze maïs lookalike. Ik laat, met heel veel liefde voor het materiaal, de hoedenstof, het beeld spreken… Wie nieuwsgierig is vraagt naar mijn visie. Hier gebruik ik het beeld van de liaan, opgehangen aan de ijzeren balk, omdat de grond nodig voor de wortels van de maïs lookalike zo schaars is. Verticaal kweken is een oplossing. Dit werk is zeker conceptueel.

links breeding station, gefotografeerd in deWeverij, expo Subtiel Textiel 2025 – voorbij de keerzijde, rechts corn lookalike, gefotografeerd in deWeverij, expo deMagazijniers

Kunstpoort Kijk je op een andere manier naar de wereld nu je ook kunstenaar bent?
Mileen Malbrain Ongetwijfeld, ik ben matuurder geworden. Ik stel nu ook de wereld in vraag.
Mijn minimalistische kunst bestond uit ordening en patronen. Nu is mijn kunst een vat vol lief en leed van de wereld. Het klimaat grijpt me aan. Sedert een tiental jaar visualiseer ik met ongewone beelden mijn ecologische visie. Mijn kunst is meer organisch, Ik laat het onverwachte toe.
Jaren geleden heb ik het labo verlaten. Ik geef ook geen les meer. Nu durf ik niet meer beweren dat ik nog wetenschapper ben.

Kunstpoort Het publiek heeft toch het gevoel hier is een wetenschapper/kunstenaar aan het werk. Wetenschapper ben je en blijf je in je manier van kijken naar de wereld. Een opleiding, een leefwereld, opvoeding, je achtergrond dat draag je met je mee, je leven lang.
Mileen Malbrain De exacte wetenschap daar kon ik van genieten. Wiskunde is prachtig, een menselijk kunstwerk bij wijze van spreken. Wiskunde is door de mensen bedacht en helpt ons om efficiënt te zijn, bepaalde zaken op te lossen en te begrijpen. Ook de twijfel is magnifiek.

Kunstpoort Zou je ook bereid zijn kunst te maken die in het commercieel circuit terecht komt, bijvoorbeeld in het promocircuit van een farmaceutische firma?
Mileen Malbrain Weet je, hier schuilt een uitdaging in. Ik stel me geen vragen over het commerciële maar denk aan de mogelijkheid om net door die farmaceutische omgeving tot een nieuw beeld te komen.

Ondanks alle spontaniteit herken ik in Mileen een rationele wetenschapper, een wetenschapper die zorgvuldig nadenkt over haar kunst en tegelijkertijd verlangt naar een ongebreidelde vrijheid, het impulsieve. In de toekomst trekt ze ongetwijfeld op avontuur om met een ingenieuze fantasie en inzicht, zoals een Panamarenko, de kunstwereld te verrassen met creaties die van nut zijn in een imaginaire wereld.

Tekst Kathleen Ramboer
Foto Mileen Malbrain en Kathleen Ramboer

EXPO DUOLOOG

Samen met kunstenaars Nathan Verbelen, Bisser, Lien Larosse en Stephan Mouwes neemt Mileen Malbrain deel aan de expo DUOLOOG.

Een dubbele tentoonstelling
vernissage 11 november 18u
Havenkant 20C
expo Havenkant 20C en Vaartstraat 106
14-15 november 2026
21-22 november 2026
van 14u tot 18u

Inleiding Mileen Malbrain

Gert Moens, de bezieler van dit project, nam voor het tweede jaar op rij het initiatief om een groep kunstenaars samen te brengen voor een bijzondere tentoonstelling.
Het woord ‘duo’ in de expotitel DUOLOOG staat dan ook echt voor dubbel. Geïnspireerd door het legendarische dubbelfestival Torhout/Werchter, kwamen we op het idee van een dubbeltentoonstelling op twee locaties. Met twee atelierruimtes zo dicht bij elkaar – in de Vaartstraat en aan de Havenkant – konden we deze oppotuniteit simpelweg niet laten liggen.

En voor de chemici onder ons: ‘loog’ staat hier gelukkig niet voor een bijtend, corrosief goedje (hoewel sommige kunstwerken wel eens kunnen prikkelen), maar voor dialoog. Een dialoog tussen de verschillende beelden en waarbij vele dialogen onder ons vooraf gegaan zijn.

Ik stel onze bonte bende graag kort aan jullie voor.

Gert Moens tekent, fotografeert, maakt grafiek, schildert of werkt ruimtelijk waarbij hij telkens in dialoog gaat met natuur en mensen alsook met de vragen die hem als mens bezighouden.

Mileen Malbrain onderzoekt via textiele werken en installaties naar nieuwe vormen en texturen. Vanuit haar ecologische visie probeert ze met o.a. haar hybriden de biodiversiteit weer op te krikken.

Bisser ontwikkelde een eigen, speelse beeldtaal, gevoed door graffiti, streetart, cartoons, animatiefilm, schilderkunst en strips. Hij creëert werk op doek of stadsmuren en sinds enkele jaren boetseert hij er vrolijk op los met keramiek.

Lien Larosse maakt tekeningen van haar lichaam aangevuld met enkele woorden. Kleine, snelle observaties in het moment. Zo ontstond Lijflijnen, een doorlopend onderzoek naar verandering, sensualiteit, vrouwelijkheid, de cyclus en hormonen.

Nathan Verbelen is striptekenaar en illustrator. Na zijn studies kronkelen zijn getekende lijnen zich tot dingen die strips kunnen worden genoemd. Hij is auteur van het in eigen beheer uitgegeven beeldverhaal “de Neerdaler”

Stephan Louwes, online bekend als Slartz, is een tekenaar die zijn inspiratie plukt uit wat het dagelijks leven hem geeft en wat zijn gedachtegang ervan maakt. Balancerend tussen fantasie, non-fictie en abstractie creëert hij beelden waarin werkelijkheid en verbeelding elkaar ontmoeten en nieuwe verhalen kunnen ontstaan.”

Info

Gert Moens

MileenMalbrain
https://www.instagram.com/artmileen/
https://www.kunstwerkt.be/nl/mileen-malbrain

Bisser
https://www.instagram.com/bisserbisser/
https://bisser.be/

Lien Larosse
https://www.instagram.com/li.la.los/
https://www.lienlarosse.com/

Nathan Verbelen
https://www.instagram.com/nathan.verbelen/
https://nathanverbelen.com/

Stephan Louwes
https://www.instagram.com/slartz_grr/