Een gesprek met kunstenaar Hervé Martijn

tekst Kathleen Ramboer

Ik ontdekte per toeval op het web een foto van het atelierhuis van Hervé Martijn. Op de afbeelding straalt het geklasseerd modernistisch atelier van de kunstenaar, een ontwerp van architect Huib Hoste in zijn oorspronkelijke kleuren. Het huis intrigeerde me mateloos. Welke wondere wereld gaat er schuil achter die mooie geel/groen/rode raamkozijnen?
‘Kom eens langs in mijn atelier’ stelde kunstenaar Hervé Martijn me voor. Daar moest ik niet over nadenken! Zijn werk volg ik al een tijdje en een atelierbezoek? Zalig!

Hervé Martijn ontvangt me hartelijk. De uitnodigende grijsgroenblauwe traphal baadt in een poëtische, melancholische, nostalgische zelfs magische sfeer. Ik kan me geen betere plaats bedenken voor het creëren van canvassen waarin familie, herinneringen en emotie een rol spelen. Bij een wandeling doorheen het huis voel ik me als een ontdekkingsreiziger en val van de ene verrassing in de andere. De vele kamers geven hun geheimen niet prijs maar tonen wel een schat aan schilderijen. In een zelfportret, het enige dat ik er zag, kijkt hij door een viewmaster verwonderd naar de wereld, de beschouwer in het bijzonder, de kunstenaar observeert om later vast te leggen wat hij voelt, ervaart en ziet. Zeggen beelden niet meer dan woorden? De ‘beelden’ die ik vandaag opvang neem ik mee mijn hele leven lang, ze doen me stilstaan, nadenken en mijmeren. Ik maak een reis doorheen de volledige carrière van de kunstenaar en ontdek werken waar ik niet eens een vermoeden van had, geschilderd in diverse technieken met vele materialen. Acrylverf, olieverf, bijenwas, dripping, gebruik maken van oxidatie, schilderen op vintage valiezen, op een oude kaft, op ongewone ondergronden… hij probeerde het allemaal. De kunstenaar staat werkelijk open voor artistieke vernieuwing en evolutie. Zijn samenwerking met de conceptuele geluidskunstenaar Baudouin Oosterlynck is daar niet vreemd aan. Tegenwoordig toont hij zijn jarenlange vakmanschap in figuratieve schilderijen in olieverf.
Niet alleen de schilderijen van Hervé Martijn wil ik ontdekken maar ook de persoon achter de canvassen. Een interview is hiervoor het gepaste medium, de kunstenaar had geen bezwaar. Een lentegroene schaduwrijke tuin, heerlijke geurende koffie en taart zorgen voor de volmaakte setting.

Kunstpoort Dragen de sfeer in het atelier, de kleuren, de lichtinval … bij tot je kleurgebruik, je techniek en het licht in je schilderijen?
Hervé Martijn Ongetwijfeld, tot 25 jaar geleden schilderde ik louter grisaille werken. Mijn atelier bevond zich toen thuis op zolder. Ik was zeker geen colorist. Door de hier aanwezige modernistische kleuren schakelde ik stapsgewijs, langzaam over naar meer kleurgebruik. Heel veel kleuren zitten letterlijk in mijn deuren en muren.

Kunstpoort De werken die ik het beste ken, zijn die van de laatste 8 tot tien jaar. Op die doeken merk ik heel veel blauwen als achtergrond met rode accenten.
Hervé Martijn In zijn ontwerp beschrijft de architect richtlijnen voor het kleurgebruik. Je ziet heel veel rode lijnen in het huis, zoals de roodomrande ramen. De lucht waarnemen door een roodomrand raam maakt het blauw intenser door het complementair contrast van blauw en rood. Zo wilde de architect het en dat heeft ook zo zijn gevolgen voor de blauwen en rood op mijn doeken.

Kunstpoort Waar haal je je inspiratie? Ik vermoed dat je familie, kleinkinderen, je naasten enorm belangrijk zijn voor je en ook als inspiratiebron voor je schilderkunst. De meeste van je werken hebben als gemeenschappelijke deler je persoonlijk leven. Je bent een observator van je eigen leven en brengt dit over op het doek. Mag ik het zo benoemen?
Hervé Martijn Ik zoek geen onderwerpen, ik kom ze tegen op mijn pad. Ik neem massa’s foto’s, van mensen die ik ken, van familie, daarna volgt de aanzet… soms zeg ik halt omdat het schilderij niet goed aanvoelt. Ik heb één model waarmee ik goed kan samenwerken, het klik goed. Ze komt uit de wereld van het toneel, is creatief en brengt me op ideeën, ideeën waar ik moet aan wennen en die achteraf wonderlijk goed blijken te zijn. Het toevallige laat ik graag meespelen zoals die keer toen ze hier arriveerde met een valies vol kleren, onder ander met een rood bloemrijk vestje, niet onmiddellijk een accessoire waar ik aan dacht en … het bleek inspirerend voor een nieuw schilderij.

Kunstpoort Het model kijkt zelden de kijker recht in de ogen. Zo ontstaat er geen verbinding met de toeschouwer. De kijker is waarnemer geen deelnemer. Er is een afstand. Is dat toeval?
Hervé Martijn Dat is zo gegroeid. Een schilderij grenzend aan een portret creëert afstand van de kijker. Die vindt het mooi geschilderd maar niet meer dan dat. Een model dat wegkijkt, verzonken is in gedachten of een daad stelt, krijgt meer aandacht omdat een emotionele beeldtaal de kijker boeit. Persoonlijk voel ik me ook meer aangetrokken tot het melancholische in een schilderij.

Kunstpoort Je visuele taal is vaak gebaseerd op nostalgie. Als kunstenaar dwaal je af naar het verleden.  Zelden zie ik voorwerpen op het canvas met een hedendaagse look.
Hervé Martijn Inderdaad, ik ben nogal bezig met wat geweest is.

Kunstpoort Het thema ‘hoe je leven in evenwicht brengen’ (zie werk ‘Balanceren’) keert vaak terug in je werk. Heel wat externe omstandigheden, waar wij geen vat op hebben, beïnvloeden ons zijn. Voor controle over de balans van het leven vallen we terug op onszelf, een enorme uitdaging voor elk individu. Helpt de schilderkunst evenwicht in je leven te brengen? Geeft kunst zin aan je leven?
Hervé Martijn 100%! Kunst is voor mij een verslaving, ik kan niet zonder. In de perioden dat ik me goed voel is dat fantastisch, iedere toets zit raak. Mijn doek en ik, meer is er niet nodig. Wanneer ik last heb van een dipje, is mijn atelier ‘The place to be’, waar ik me in de intimiteit van mijn atelier kan terugtrekken, ver weg van alle drukte.

links “Balanceren” 40x30cm – rechts “Ensemble” 140x90cm – foto’s copyright Hervé Martijn

Kunstpoort Je schilderijen bestaan uit ontelbare verflagen. Is van bij de aanvang de toon, de sfeer al gezet, voel je onmiddellijk dit zit goed? Worstel je of werk je gedecideerd?
Hervé Martijn Ik voel aan als een schilderij goed zit. Wanneer ik niet overtuigd ben, maak ik een werk kapot, overschilder het doek en dat gebeurt heel veel. Soms vraag ik een toevallige bezoeker, die een kunstkenner is, wat stoort je, wat is verkeerd? Niets! Dat vind ik geen antwoord, dat helpt me niet vooruit. Een zekere periode maakte ik gebruik van drippings. Ik kreeg er veel negatieve commentaar op maar volhardde in de ‘boosheid’ tot de juiste persoon, een collega schilder, op het juiste moment opmerkte: dat doek zou veel beter zijn zonder de drippings, dat kwam binnen. Dat iets niet goed is, moet je kunnen aanvaarden maar dan wel van een persoon met kennis van zaken, dat kan zijn van iemand waar je naar opkijkt.

Kunstpoort Streef je anatomische juistheid na? Of hoeft dat niet? Zelf heb je technisch gezien heel veel vakmanschap, vind je dat belangrijk, ook voor een kunstenaar die abstract schildert? Zie je ook bij abstracte kunst het vakmanschap van een kunstenaar?
Hervé Martijn Voor mij persoonlijk is dat belangrijk. Vroeger niet, omdat ik toen meer schetsmatig bezig was. Vanaf het ogenblik dat je fotorealistisch schildert moet een werk niet 99% juist zijn maar 100%. Een foutje stoort me ook al ziet geen enkele toeschouwer het. Persoonlijk is het mogelijk dat ik niet weet wat er fout zit, zo een werk geef ik niet af ook al vindt een galeriehouder het fantastisch.
Bepaalde stijlen en kunstvormen laten een anatomische afwijking toe, illustratief werk of animatiefilms bijvoorbeeld. Wat ik schilder moet perfect zijn. Ik zit urenlang te fotoshoppen, een kleed veranderen van kleur, een achtergrond wijzigen… tot ik 100% tevreden ben, dan pas kan ik met een gerust gemoed starten aan mijn schilderij. Het proces van het vinden van die ene ‘perfecte’ foto  is vaak een kwestie van geduld en vele pogingen. Je kan vijftig foto’s nemen van een model, en toch die ene perfecte foto missen. Die uren verloren werk dat moet je erbij nemen.

Kunstpoort Bepaalde voorwerpen, symbolen en/of thema’s keren terug: de kroon, een rood kruis, het puttertje, de pleister…
Hervé Martijn De reden is heel eenvoudig, ik werk in reeksen. Ik maakte een reeks van mijn kleinkinderen de tweelingen, de meisjes maar mijn kleinzoon wilde ook een schilderij. Ik fotografeerde hem met de kroon van zijn verjaardag met als gevolg een reeks van vier of vijf schilderijen met de kroon. Ooit schilderde ik een zelfportret met viewmaster, dat is niet een viewmaster maar DE viewmaster van mijn groottante met beelden van Lourdes, Lourdes die ze  één maal in haar leven bezocht. Als kind heb ik duizend keren naar die viewmaster beelden zitten kijken. Mijn 80jarige tante vertelde telkens opnieuw en opnieuw van die ene reis naar Lourdes. Die viewmaster is een beladen voorwerp, met een enorme betekenis, gevoelsmatig zeer belangrijk. Nu kijken mijn kleinkinderen in de viewmaster van mijn moeder en vertel ik hen het verhaal van de viewmaster van hun overgrootmoeder. Ik kijk achterop naar het verleden, de melancholie is nooit ver weg, nestelt zich en voelt zich geborgen in mijn schilderijen, klaar om met de kunstliefhebber in dialoog te gaan.

Kunstpoort Hebben de symbolen iets met elkaar te maken?
Hervé Martijn Niet echt.

Kunstpoort ‘Distelvink’ verwijst naar ‘Het Puttertje’ (1654) het beroemd schilderij van Carel Fabritius, te zien in het Mauritshuis in Den Haag. Het puttertje verwijst ook naar het boek van Donna Tart. Ben je een literatuurliefhebber? Gebeurt het wel meer dat een boek, een tekst je inspireert voor de titel van een schilderij?
Hervé Martijn Niet echt. Ik lees wel, maar meer rond psychologie en filosofie. Het schilderij van het putterke was ook weer een onderwerp dat op mijn weg kwam. In de coronatijd gaf ik videolessen. Op zekere dag vond ik een dood putterke op mijn vensterbank. Dat vogeltje legde ik op een boek, schilderde ik stap voor stap, het vogeltje werd het onderwerp van mijn videolessen. Het maakproces konden de studenten stapsgewijs volgen via het scherm. Voor hen was het een oefening over wat schilder ik en hoe? Zoek geen onmogelijke onderwerpen, laat het toeval meespelen. Later nam ik vele foto’s van de distelvink en werd het een onderwerp van enkele schilderijen.

Kunstpoort Denk je na over het leven, filosofeer je tijdens het schilderen of ben je één en al concentratie, gefocust op je techniek of komt er ook ‘denken’ aan te pas?
Hervé Martijn Ik werk op automatische piloot. Ik denk niet meer na over welk penseel ik hoef te gebruiken. Wat gaat er door mijn hoofd, geen idee! In het atelier is klassieke muziek mijn metgezel, zonder lukt het niet.

Kunstpoort Je schildert het zichtbare, de uiterlijke wereld en toch zijn je canvassen dragers van het onzichtbare, het innerlijke. Is het niet moeilijk de twee in eenzelfde schilderij te bundelen. Is het maakproces niet enorm belastend niet alleen fysisch maar ook voor de psyche?
Hervé Martijn Ja dat is zeker lastig.

Kunstpoort Het schilderij oogt mooi maar het is toch meer dan dat.
Hervé Martijn Een doek is af, prachtig maar daarom is het nog geen sterk schilderij. Het onvoltooide, de imperfecte perfectie draagt mee aan de sterkte van een schilderij. Verder wil ik connectie voelen met een werk. Al vind een buitenstaander het knap, wat voor mij niet af is, geraakt niet door de sluis, vertrekt niet naar een galerie.

Kunstpoort Je werken zijn moeilijk te ontcijferen voor een buitenstaander en leven een eigen leven. Kortom ze zijn raadselachtig, vaak moeilijk te doorgronden. Je oeuvre is realistisch met een verborgen inhoud, het zijn schilderijen die een inspanning vragen bij een breed publiek. Zo zijn er bepaalde verrassende elementen zoals ‘de rode bes’. Je schilderijen verbergen een geheim dat je niet graag prijsgeeft. De kijker is vrij er een eigen invulling aan te geven. Die hangt af van persoonlijke ervaringen, emoties en achtergrond. Ga je graag in gesprek met de kijker over een werk of liever niet?
Hervé Martijn Het kijkpubliek voegt een eigen betekenis toe aan een schilderij, dat mag. Ik ga met graagte een dialoog aan met het publiek. Vaak ontvang ik mails van kopers die om een woordje uitleg vragen of hun eigen inzicht mede delen. Dat vind ik fijn. In het verleden vonden mijn materiewerken hun weg naar kunstliefhebbers omwille van het decoratieve. Nu vinden mijn schilderijen een eigenaar omdat er een klik is, omdat de belangstellende voeling heeft met het schilderij. Psychologen, psychotherapeuten, psychiaters, mensen uit de zorgsector zijn de grootste groep die de laatste 15 jaar respons geven op mijn werk.

Kunstpoort Hecht je veel belang aan titels. Vaak lijken ze heel eenvoudig en vanzelfsprekend. Soms moeilijker te begrijpen. Is het nuttig dat de kijker de titel kent om uiteindelijk het schilderij ten volle te kunnen appreciëren of te ontcijferen?
Hervé Martijn Het is zeker een meerwaarde.

Kunstpoort Je schilderijen geven aanleiding tot het verkennen van het innerlijke landschap. Ook al visualiseren ze pijn, kwetsbaarheid, ze blijven esthetisch, dit in schril contrast met vaak agressieve hedendaagse werken. Hoe sta je tegenover, voor het brede publiek, vaak afstotelijke kunst?
Hervé Martijn Een agressieve dramatische intensiviteit in films, toneel en/of dans kan ik wel smaken. Ik ben ook getriggerd door de agressieve zwaarmoedigheid van kunstenaars als Anselm Kiefer die oorlog, vernietiging, verval en destructie een gezicht geeft. De expo van Louise Bourgeois in Parijs ontroerde me en betekende voor me een openbaring. Haar kunst ligt kilometers van mijn werk af maar toch verwerken we dezelfde problematiek. Bij mij overheerst de melancholie, haar werk is zwaar op de hand, getormenteerd. Ze verkent gevoelige thema’s zoals de dood, familiale trauma’s, isolement, eenzaamheid, het vrouwelijk lichaam. Ook zij kijkt achterom en put uit haar persoonlijke leven.

Kunstpoort Van welke schilderkunst hou je zelf, abstract, figuratief… Wat mag aan de muur in je leefwereld?
Hervé Martijn Ik koop regelmatig kunst ook fotografie. Wat me opvalt, ik heb een groot aantal zwart/wit werken, minder kleur. Dat sluit aan bij mijn vroegere grisaille werken, toen kleur niet de hoofdrol speelde.

Kunstpoort Betekent het veel voor je als ik beweer dat je werk tijdloos is en in de verre toekomst de kunstliefhebber zal blijven boeien. Is dat de bedoeling, is dat noodzakelijk om gemotiveerd te blijven om verder te schilderen?
Hervé Martijn Als kunstenaar leef je in een cocon, je ontmoet heel veel bevriende kunstenaars, een regionaal kunstpubliek… het is een wereld van ons kent ons. Binnen deze kringen is er ongetwijfeld waardering. Pas als je die beperkte kring doorbreekt wordt de impact van je werk op de wereld duidelijk. Toen ik in Amsterdam exposeerde en in Parijs werkte ontbrak het me niet aan positieve respons. Dat stelde me gerust, ook ver van mijn bed voelt het publiek een zekere affectie met mijn schilderijen. Een universele beeldtaal is heel belangrijk voor me.

Kunstpoort De kunst van Hervé Martijn overviel me om nooit meer los te laten. Het gesprek met de kunstenaar gaf me heel veel energie, zin om te schrijven en goesting om niet alleen kunst te smaken maar ook te maken. Dit is wat goede kunst kan teweeg brengen.

Tekst Kathleen Ramboer

INFO

https://www.instagram.com/hervemartijn/
https://www.hervemartijn.com/

TENTOONSTELLING ‘STILLE GETUIGEN’

Expo ‘Stille getuigen’

Hervé Martijn en Luc Cappaert

opening 10 mei 2026 om 15u
van 10 mei tot 20 juni 2026

open do-vr-za van 15u tot 18u

galerie s. & h. de buck
Zuidstationsstraat 25
9000 Gent