Tentoonstelling DEUS EX MACHINA met kunstenaars Frank Gryffroy en Stefaan Vanhoutte
tekst en fotografie Kathleen Ramboer
Marc Mestdagh trakteerde me op een preview van de wondere tentoonstelling DEUS EX MACHINA in deWeverij – Evergem. Of ik iets wou schrijven voor Kunstpoort? Natuurlijk deze expo hoort thuis op onze kunstpoortblog die graag minder gekroonde originele en persoonlijke kunstenaars in de spotlichten plaatst.
Stormcatcher – Frank Gryffroy
Bij het binnenkomen zet ogenblikkelijk een eyecatcher, hier de stormcatcher van Frank Gryffroy, de toon. Mijn hoofd slaat op hol, ik maak de klik en treed binnen in het universum van twee fantasierijke kunstenaars: Frank Gryffroy en Stefaan Vanhoutte. Ze slagen erin de industriële ruimte te transformeren naar een werelds heiligdom, een schrijn met zorgvuldig gekozen relikwieën. In deWeverij is de fantasie aan de macht. Ik ben voor eenmaal opnieuw een klein meisje op ontdekkingsreis, vallend van de ene verrassing in de andere. Heel eventjes verbeeld ik me een Panamarenko met binnenpretjes, die grinnikt en geamuseerd toekijkt hoe zijn geest verder leeft in deze 2 kunstenaars.
Frank Gryffroy De werken van Frank Gryffroy, tekeningen en assemblages lijken ‘Panamarenkiaans’ maar zijn het niet. Ook kunstenaar/wetenschapper Leonardo da Vinci speelt door mijn hoofd. Creëert de kunstenaar gevleugelde tuigen, ruimteschepen, duikboten… om lucht en zeeën te verkennen? Is er over nagedacht? Stelt de kunstenaar vragen? Niet echt, zijn ‘studies’ assemblages leiden tot niets, hebben geen functie maar bezitten wel de kracht van de poëzie en de mogelijkheid om de toeschouwer te verleiden tot ongekende denkbeeldige avonturen. In het gewone leven werkt Frank Gryffroy in Het huis van Kina als coördinator/ontwerper van educatieve tentoonstellingen. Als vrij kunstenaar gooit hij de computer overboord en tekent hij vol passie speels tekening na tekening met stift op papier of op met witte verf behandeld canvas. Zijn tekeningen, bedrieglijk technisch, tekent hij vlotjes uit de hand zonder passer, lat of andere tekeninstrumenten. Hij is een tekenaar pur sang en doet het ambt van het tekenen alle eer aan. Zijn fantasie neemt een vlucht om te landen in futuristische voertuigen. Het driedimensionale werk ademt dezelfde vrije geest als zijn tekeningen en hoort in eenzelfde heerlijk imaginair universum thuis. Zowel zijn assemblages als zijn tekeningen laten je dagdromen van oceanen en schipbreukelingen, van zeemonsters, duikboten en expedities, van zeppelins gevuld met gas… Frank Gryffroy verhaalt gevisualiseerde dromen voor volwassenen en kinderen van 1 tot 99 jaar. noot: Frank Gryffroy tekent live op de tentoonstelling.
werk van Frank Gryffroy
Stefaan Vanhoutte Zie ik parallellen tussen de kunst van Stefaan Vanhoutte en die van Frank Gryffroy? Ja, ongetwijfeld, hun werken zijn gecreëerd vanuit eenzelfde speelse invalshoek, vanuit de liefde voor de patine van een objet trouvé. Er is één verschil. Stefaan Vanhoutte stelt onze maatschappij in vraag en vestigt de aandacht op de opwarming van de aarde. De assemblage – zwart koraal, gebrande eik – is daar een voorbeeld van. Zijn aanklacht is niet rebels of agressief, de kunstenaar legt zachtjes de vinger op de wonde. Esthetiek primeert.
zwart koraal, gebrande eik – Stefaan Vanhoutte
Stefaan Vanhoutte ziet schoonheid in nutteloze en/of afgedankte objecten. Dit levert vaak humoristische werken op. Kunst hoeft niet altijd bloedserieus te zijn. Zo recupereerde Stefaan Vanhoutte oude glasnegatieven (1913) met beeltenissen van een soldaat op een paard. De oorlog was nog niet begonnen, een grapje kan nog. De kunstenaar transformeert paarden in nooit gezien sfinxen, mythische wezens: half olifant/half paard, half paard/half zebra… De installatie, vakkundig geassembleerd, is verfijnd, stijlvol, met doeltreffend materiaal gebruik. Hier is de interieurarchitect aan het werk.
Het werk – Five bullets – is spielerei op zijn best. De diverse materialen spelen een belangrijke rol in dit werk. Ik herken een interieurarchitect die vol levensvreugde een zijsprongetje waagt.
werk van Stefaan Vanhoutte
Bij de inkom, klaar om weg te vliegen, rust Icarus: 3 werken, één van Frank Gryffroy, van Stefaan Vanhoutte en ook van curator/kunstenaar Marc Mestdagh. Samen vormen deze objecten een Gesammtkunstwerk. Drie zegt meer dan één? Niet echt, de vleugels blijken onmachtig op te stijgen. Het blijft bij een tragische dagdroom van drie kunstenaars die graag verblijven in luchtkastelen. Eén ontsnappingsroute blijft open, die van de kunst.
Gesammtkunstwerk van Frank Gryffroy, Marc Mestdagh, Stefaan Vanhoutte
De verwondering bekruipt me om zoveel poëtische verhalen, om zoveel dromen, om het vluchten in een droom wereld waar nutteloze objecten onder de vorm van fantasy machines hun plaats veroveren. Misschien is de expo DEUS EX MACHINA één groot luchtkasteel waarin elke creatieve bezoeker zijn dagdromen herkent.
De frivole objecten in de immense ruimte, aftekenend tegen de witte muren van deWeverij, brengen een mooie balans tussen chaos en rust. Als beschouwer vlieg je naar de toekomst om later voorzichtig met beide voeten terug aan land te gaan.
expo Christine Marchand – Kathleen Ramboer schilderkunst I grafiek I fotografie I mixed media I tekenkunst
tekst gastreporter Wim Baes
Kunstenaar/curator Wim Baes verraste ons met een recensie die we dan ook graag publiceren.
Vrijdagavond 18 oktober sprong ik op de trein richting Artroze te Wetteren voor de opening van de expo “Buitenshuis”.
Buitenshuis is een expo van bevriende kunstenaars Kathleen Ramboer en Christine Marchand die hun liefde voor de natuur letterlijk en figuurlijk in de verf zetten.
Kathleen doet dit met haar mystieke foto’s die heel filmisch aanvoelen en dicht aanleunen bij artmovies. De beelden zijn eenvoudig, bijna alledaags maar Kathleen weet door een experimentele wijze van fotograferen en/of digitale bewerking er een eigen toets aan te geven. Wat je te zien krijgt zijn niet zomaar de zoveelste landschapsfoto’s, je ziet de landschappen als het ware door de ogen van de kunstenares. Ik voel ook enige nostalgie door de beelden sluieren. Sommige werken zijn intens zwart, alsof het houtskooltekeningen zijn waarbij je het verbrand hout bijna kan ruiken. Andere beelden zijn heel luchtig, maar steeds met een mystieke ondertoon.
fotografie Kathleen Ramboer
Soms moest ik m’n vinger in bedwang houden om ze niet te willen voelen.
boekje met oeuvre van Christine Marchand
Deze foto’s staan in schril contrast met de pure, zachte en luchtige schilderkunst van Christine. Toch vormen beide werelden hier een mooie symbiose. Toen ik enkele jaren geleden het werk van Christine leerde kennen, vond ik het een beetje saai, te eenvoudig op het eerste zicht, maar haar werk bleef me triggeren. Dan besef je pas hoe sterk iets is. Het op het eerste zicht brave werk is heel doordacht en het knalt als je het doorziet. De rake lijnvoeringen in potlood zijn subtiel aanwezig tussen de pastelkleurige verftoetsen. Het is een wereld waar je wenst binnen te stappen om tot rust te komen. “De stille kunst van Christine Marchand” is niet voor niks het eerste hoofdstuk van het boekje met het oeuvre van Christine dat enkele maanden geleden werd uitgebracht.
olieverf op canvas – Christine Marchand
Kathleen toont ook een mooie reeks verfschetsen die ze in open lucht op papier zette. Het is in deze reeks landschappen dat ze de hand reikt naar Christine. Vele van de werkjes hebben niet alleen die fascinerende gelaagdheid van Kathleens foto’s maar ook dat zachte, wat het werk van Christine zo mooi typeert. Het moet gezegd, het is vooral het gewaagde kleurgebruik dat verraadt dat het werk wel degelijk komt van de hand en de geest van Kathleen.
acrylschilderijtjes op passe-partout karton Kathleen Ramboer
Christine verbaast de kijker vooral door te tonen dat het nog subtieler en zachter kan en dat het werk daardoor niet aan kracht inboet, integendeel. Zo toont ze enkele etsen waarbij elke lijnvoering de kijker in vervoering brengt. Ze weet ook heel goed welke etstechniek ze best gebruikt om die paar lijntjes de juiste intensiteit te geven, soms zachte grond, een andere keer samen met aquatint.
etsen Christine Marchand
De twee kunstenaars bundelen hun krachten ook in een reeks digitale collages. Kathleen weet perfect hoe ze met vlakken moet spelen en hoe ze de ingetogen tekeningen van Christine er aan moet toevoegen om de kijker te prikkelen. Mijn kernwoorden hier zijn speels, subtiel maar toch wel gedurfd en vernieuwend.
gezamenlijk werk: tekenkunst – fotografie – digitale collage
In de kelder wekken de kunstenaars als het ware de expo tot leven. Kathleen Ramboer brengt de natuur binnen door mossen te combineren met digitale ‘overgepixelde’ foto’s, Christine Marchand door een stilleven met vaas, bloemen en drapage te verheffen tot een kunstwerk.
installatie naar een stilleven van Hans Memling – Christine Marchand (links) Kathleen Ramboer (rechts)
De expo is in één woord verrassend te noemen.
tekst Wim Baes
INFO
expo BUITENSHUIS van 18 tot 27 oktober Artroze Kerkstraat 39 – Wetteren vrijdag 25 oktober van 16u tot 20u zaterdag 26 en zondag 27 oktober van 14u tot 18u
Tekst Kathleen Ramboer Fotografie copyright RoBie Van Outryve
Zondag 29 september woonden we de opening bij van Breuk-Lijn, een expo met werk van RoBie Van Outryve. RoBie Van Outryve is een stille kunstenaar. Hij werkt in de luwte, ver weg van alle sociale media. In Diksmuide toont hij recent werk in zijn eigen atelier. De voormalige galerie montanus5, een mooie witgeschilderde industriële ruimte, doet de mix van schilderijen, collages en tekeningen alle eer aan.
Kunstcriticus Daan Rau, die een interessante toelichting gaf over zijn leven en werk, merkte gevat op dat ondanks de herfst de werken een kleurrijke zomerse uitstraling hebben. Lichtvoetig en speels kijken ze me aan. De ene keer schildert de kunstenaar transparant, een ander maal meer dekkend.
links ‘Witte morgen’ olie op doek 200 x 200 cm – rechts ‘Éclat’ olie/doek 170 x 200 cm
RoBie Van Outryve maakt het zichzelf niet gemakkelijk door vaak te kiezen voor niet kant- en klare verf. Hij verlangt immers naar een eenheid tussen inhoud, vorm en materiaal. Zowel voor zijn olieverfschilderijen als gouaches prepareerde hij zelf kleuren met pigmentpoeder en olie. Nog meer, om het ‘juiste’ wit te bekomen voor zijn witte tekeningen en bewerkte collages vermaalt de kunstenaar het krijt van de krijtrotsen, krijt gevonden in de omgeving van Ault (Côte Picarde
RoBie Van Outryve is één van die kunstenaars die zichzelf blijven vernieuwen. Zijn echtgenote toont me vroegere donkere expressieve materie werken. Niets doet vermoeden dat de nu tentoongestelde kleurrijke schilderijen van dezelfde kunstenaar zijn. De materie werken doen me eerder denken aan dochter/kunstenaar Anne Vanoutryve. Haar schilderijen roepen bij mij reminiscenties op aan vroegere werken met heel veel structuur van haar pa. De canvassen van Anne Vanoutryve staan los van de kunst van haar vader. Zij werkt in Gent aan een veelbelovende carrière als kunstenaar. Haar kunst is authentiek in een persoonlijke, pasteuze, herkenbare stijl.
De collages van RoBie Van Outryve zijn sober van kleur. Een evenwichtige compositie; in een breed gamma aan papiersoorten; biedt de beschouwer rust. Gebogen en rechte lijnen, verticale en horizontale, verraden een interesse voor architectuur. Verder zijn er ook nog zwart-wit tekeningen/gouaches. Deze blijken een impressie van de krijtrotsen te zijn. De grillige vormen doorklieven het tekenblad, waaieren vrolijk uit over de complete oppervlakte van het blad.
Ook de minimalistische sobere schilderijen op papier zijn merkwaardig. Ze kijken me aan als abstracte universele landschappen die veel aan de fantasie overlaten. Uitgestrekte lijnen en vlakken verbeelden voor me de rust van een stille zee. Ze maken mijn hoofd leeg, brengen me in vervoering, weg van een hectische buitenwereld.
De kunstwerken ademen de sfeer van zijn verblijf aan La Côte d’Opale en La Côte Picarde waar kleuren bepaald worden door het absorberende licht ongenadig spelend op de krijtrotsen en door het zachte licht glijdend over opwaaiend zand.
De canvassen van RoBie Van Outryve spreken de taal van een dichter, van een kunstenaar die zijn emoties vertolkt op doek of papier en ze op een ingetogen manier aan de wereld toevertrouwt.
INFO
Breuk-Lijn Montanusstraat 5 8600 Diksmuide
Van zondag 29 september tot 20 oktober 2024 Zaterdag en zondag van 14u tot 18u
Tekst Kathleen Ramboer Fotografie copyright Wim Baes
Genieten van de zee en verwonderd kijken naar kunst dat kan in Oostduinkerke. Donderdag 22 augustus 2024 woonde ik de opening bij van de expo ‘de poëtische schoonheid van bloemen en kunst’ van kunstenaar Wim Baes. De tentoonstelling gaat door in Galerie Welnis, dienst toerisme, te Oostdunkerke. De vlag dekt de lading. Wim Baes tovert de muren van de witte ruimte om tot aantrekkelijke, kleurrijke, florale, dromerige wanden die de zon naar binnen roepen. Alle werken zijn even kleurrijk maar niet altijd van eenzelfde vrolijkheid. ‘Fuck balance’ is een hint naar een rebels en ietwat moedeloos kantje van de kunstenaar. En de bloemen op het canvas? Ik zou ze zo willen plukken maar zoals bij een beleving in de natuur laat je ze best ongemoeid op de plaats van waarneming. Hier aan de wand in de galerie oogt de kunstige flora dit ogenblik op zijn best. De afgeknotte bomen op het pink oppervlak, ondertussen een waarmerk van de kunstenaar, mochten op het appel niet ontbreken en schitteren tussen al het bloemengeweld. Beschilderde takken verbinden de werken onderling en maken het plaatje compleet.
Wim Baes is een rasechte schilder maar dit maal waagt hij zich met bravoure aan de fotografie, meer bepaald aan een oud procedé: de cyanotypie, in de volksmond blauwdruk genoemd. Zoek niet naar de typische cyanotypie blauwen bij het kijken naar zijn doeken. Wim Baes goochelt op stof prachtige, diepe zeegroenen die charmeren en je in vervoering brengen. Beïnvloedde de Oostkust, het Knokke van zijn jeugd, zijn kleurgebruik? De Oostkust ontmoet hier de Westkust. Zo verwoordde de schepen van Cultuur en Erfgoed, Stéphanie Anseeuw, het fijntjes in haar inleiding. Niet alleen de mysterieuze zeegroenen, de locatie, roepen herinneringen op aan zijn jeugd, ook de onderwerpen, de bloemen, de bomen… wortelen in zijn jonge jaren. Tussen de planten van het tuincenter van zijn pa voelde hij zich thuis. De inspiratie lag voor het grijpen… Illustraties uit de boeken van zijn pa, vormen vandaag de dag een basis voor zijn cyanotypes. Het intrigerende zeeblauwgroen is het resultaat van werken op en met groene stof, chemicaliën en het zonlicht van Gent, Gent waar de kunstenaar nu woont. Ongetwijfeld ging hier een tijdrovende zoektocht aan vooraf. Het resultaat is grandioos. Ook het formaat is imposant. Deze grootformaat cyanotypes creëerde hij speciaal voor deze galerij.
De canvassen verraden een kunstenaar die ook het tekenen in de vingers heeft. Dikke expressieve lijnen doorkruisen felle kleurvlakken op zoek naar evenwicht op het doek. Het cartoongehalte is nooit veraf. Niet alleen met het penseel vertolkt Wim zijn gevoelens ook de spuitbus helpt hem af en toe een hand.
Wim heeft de gave wel doordacht schilderijen uit diverse periodes te combineren. Hij weet een tentoonstelling op te bouwen, de aandacht te wekken en te verplaatsen. Ik genoot van dit gevarieerd samenhangend geheel. Deze kunstwerken schrijven samen een gedicht over een persoonlijk verleden. Het schilderen verzoent hem met het heden. Zijn kunst laat niemand onberoerd, daar ben ik van overtuigd. Met de cyanotypes volgt de kunstenaar een nieuwe weg. Is dit een eenmalig experiment, een zijsprongetje? Persoonlijk hoop ik op een vervolg.
Tekst Kathleen Ramboer Fotografie copyright Wim Baes
Matthieu Claus is voor kunstpoort geen onbekende. Voor het eerst kregen we werk van hem in het vizier tijdens de expo Kaleidoscoop, TaleArt Gallery te Vlierzele. Nu hadden we een nieuwe ontmoeting met zijn kunst tijdens de tentoonstelling Zomers abstract. Twaalf schilderijen van de kunstenaar sieren de muren van het Kunstforum De Koolputten te Waasmunster. De expo ‘Zomers abstract’ is een confrontatie van drie hedendaagse kunstenaars: Catharina Dhaen, Christine Roggeman, Matthieu Claus, met drie kunstenaars van een oudere generatie: André Lanskoy, Eugène Leroy en Joseph Lacasse. De tentoonstellingen van Kunstforum De Koolputten zijn zowel hedendaags als traditioneel. Het Kunstforum brengt telkens andere thema’s en linkt het verleden aan het heden met kunst van diverse generaties, zowel lokale als nationale, kunstenaars.
Tuingedicht I 2024
Bij een eerste oogopslag zijn het vooral de blauwen in de schilderijen van Matthieu Claus die bekoren. Vergeet voor eenmaal het blauw van Yves Klein en laat je bekoren door de poëtisch blauwe tinten van Matthieu Claus. Ze zijn moeilijk te benoemen, kobaltblauw, appelblauw, luchtblauw, lichtblauw, grijsblauw, pruisisch blauw, koningsblauw… blauw met een vleugje magenta… in twee woorden, het zijn ‘magische blauwen’ die zijn schilderijen een speelse lichtheid schenken.
Abstract is een allesomvattend begrip. Bij Matthieu Claus is abstract meer dan een begrip, zijn ‘abstracten’ blijken niet zomaar abstract. Lees stilletjes de zorgvuldig gekozen titels, ze openen de deur naar een bredere kijk op zijn canvassen. Er is ‘Stof tot nadenken’ ‘Buiten (wolkje)’ ‘Tuingedicht’ en er is ook ‘een vreemde eend in de bijt’. De vlag dekt de lading. Bij Matthieu Claus is abstract meer dan een ontastbaar begrip. Een werkelijkheid houdt zich schuil achter rasters,verstopt zich tussen lijnen en vlakken, in vaak gedempte, minder felle kleuren. De vreemde eend in de bijt kan je met een beetje fantasie tevoorschijn toveren. Soms wordt het blauw te machtig zoals in ‘De ontsnapping’ en verovert heel veel wit het canvas, het blauw ontsnapt dan aan het oog van de kijker. En… het landschap speelt verstoppertje.
links De ontsnapping I 2024 – rechts Buiten (wolkje) I 2022
Vreemde eend in de bijt I 2022
De subtiliteit van zijn werk vraagt om een aandachtig kijken. De schoonheid zit hem in de details, in de lagen, de verfnuances, het bewust overschilderen, de zachte zichtbare penseelstrepen… Ik word er lyrisch van en vind moeilijk de juist woorden, hoewel woorden niet nodig zijn. Probeer als toeschouwer zijn schilderijen te ervaren, te beleven en je vergeet ze nooit meer. De uitzonderlijke blauwen blijven op het netvlies hangen. Na een poosje hoor je een vleugje piano muziek aanzwellen op de achtergrond.
Opmerkelijk vind ik de confrontatie van ‘Stof tot nadenken’ met het schilderij van Catharina Dhaen ‘Zo onbezorgd stil en vrij’. De kleuren spreken met elkaar en zijn als bondgenoten die samen de kunst van beide kunstenaars laten schitteren. Mijn verbeelding slaat op hol, ik zie bij beide een landschap, akkers, bergen, zelfs industrie en heel eventjes denk ik, bij het schilderij van Catharina Dhaen, aan Raveel.
links Matthieu Claus, Stof tot nadenken – rechts Catharina Dhaen, Zo onbezorgd stil en vrij
De schilderijen van Matthieu Claus zijn ongelooflijk aantrekkelijk door een eigen kleurengamma, hun speelse vormen en hun vraag om interactie met de kijker. We zijn benieuwd naar het vervolg van zijn carrière en misschien weet hij nieuwe horizonten uit zijn penseel te toveren.
Tekst en foto Kathleen Ramboer
INFO
De expo is nog te bezoeken tijdens de finissage. zondag 18 augustus 2024 van 11u tot 17u De Koolputten Kunstforum vzw Koolputten 2 9250 Waasmunster
Pia Cabuy, organisator/curator en kunstenaar van TANU VERBINDT nodigde me uit voor een preview. Ik was aangenaam verrast door de locatie. Tien kunstenaars palmen een prachtige villa in tot de nok. Ze benutten ook de serres en een paviljoen, opgetrokken in 1874. De villa, verscholen in het groen, dateert van het interbellum. Dit is meteen een trigger om de tentoonstelling te bezoeken. De kunstenaars brengen er grotendeels kleurrijke, opvallende in het interieur geïntegreerde kunst. Vergis je niet, achter de façade huist een kritische wereld die diverse maatschappelijke en menselijke problemen aankaart. Neem vooral de tijd om verder te kijken dan het mooie plaatje. Niets is wat het lijkt. Het aantrekkelijke blijkt slechts een lokmiddel. Met Pia voerde ik een uitvoerig gesprek over de inhoud en vorm van de expo, over haar rol als curator, de moeilijkheden, de aanpak, de ervaring… de weg die ze samen aflegde met de 9 andere kunstenaars.
Kunstpoort Waarom deze expo? Waar en wanneer groeide het idee? Waarom wil je graag als kunstenaar ook curator zijn: uit onvrede met het tentoonstellingsaanbod, om alles zelf in de hand te hebben, om ongekende kunstenaars een kans te geven of voor de ervaring? Pia Cabuy Toevallig kwam ik in gesprek met de mede eigenaar van de villa Nicole De Kezel. Ze stelde me voor in de villa tentoon te stellen. Een solo expo zag ik niet zitten. Door vroegere ervaringen in ‘Het Achterhuis’, een pand doorlopend ingericht met een wisselende verzameling van beeldende kunst, kriebelde het om dat nog eens over te doen. Ik was op slag verliefd op de locatie. Het feit dat de eigenaars in de villa ruimtes diverse therapieën aanbieden die matchen met de thematiek van mijn persoonlijk werk, gaf de doorslag. Met TANU VERBINDT tip ik op verbinding tussen de kunstenaars onderling, een interactie met het publiek, een inleving in het gebouw waar therapieën rond kwetsbaarheid van kind, mens en maatschappij, centraal staan.
Kunstpoort Hoe gebeurde je selectie als curator? Zocht je naar gelijkgezinden, werken rond een bepaald thema? Ken je bepaalde kunstenaars persoonlijk en vooral dan hun werk? Pia CabuyVooral heb ik me geconcentreerd op thema’s die gelinkt zijn aan de activiteiten van TANU. TANU brengt met zijn team onder meer gesprekstherapie, EMDR-therapie, dans- en bewegingstherapie, mindfulness, yoga… Ook kinderpsychologie vanuit verschillende perspectieven komt aan bod. De persoonlijkheid van de kunstenaars speelt voor me een rol. Het zijn stuk voor stuk bescheiden individuen, niet commercieel, met een academische vorming, maatschappijkritisch en professioneel ingesteld. Hun gevoelswereld leunt aan bij de mijne. Het werk van de deelnemende kunstenaars ken ik onder meer via opendeurdagen in de academie. Door mijn studies cross-over, mixed media ontmoet ik vele kunstenaars, een keuze maken viel me niet moeilijk.
Kunstpoort Koos je zelf de werken, of in samenspraak? Ging je op atelierbezoek of raadpleegde je digitale kanalen? Pia Cabuy Ik ken hun werk en kon me veroorloven de keuze aan de kunstenaar over te laten.
Kunstpoort Was er een klik met de kunstenaars? Is je persoonlijke interessesfeer weerspiegeld in de expo? Pia Cabuy Absoluut. Hun kritische creaties leunen aan bij mijn werk. Ze zijn een bron tot communicatie over belangrijke maatschappelijke problematieken.
Kunstpoort Kan je het voorgaande illustreren? Pia Cabuy Alle kunstenaars zijn voor me even belangrijk. Daarom wil ik met graagte het werk en de thema’s van allen één voor één belichten.
Ann Costenoble Het werk van Ann Costenoble gaat over de huisvesting problematiek. Zij creëert kunstige ‘krotten’, constructies uit afvalmateriaal, karton, bamboe, plastic… Hiermee refereert ze naar het recuperatiemateriaal dat dakloze mensen gebruiken als bouwmateriaal.
Ann de Winne Ann is geïnspireerd door haar onmiddellijke omgeving en leefwereld, door haar huis, haar buurt, haar trajecten met de fiets en wandelingen. Met geassembleerde, bijeen geknutselde voorwerpen en fijngevoelige, tedere tekeningen, vaak verknipt en terug in scene gezet, gaat ze als een detective op zoek naar haar persoonlijke levensweg. Ann de Winne verbindt op een subtiele wijze heden met verleden. Ze bekijkt en illustreert het leven als een schouwtoneel. Haar werken zijn intense doordenkers. www.instagram.com/ann.dewinne.180
Eva Nauwelaerts Haar werk is het resultaat van een lang proces dat uitmondt in organische psychedelica. Restmateriaal wordt kunst. De intense kleuren, die een hoofdrol spelen, zijn niet vrijblijvend. Ze verleiden en misleiden. Zij tovert het kind in ons tevoorschijn. www.instagram.com/evanauwelaerts
Freya Van den Bossche Zij eert de kringloop van het leven. Leven Dood Leven. Door haar werk en performances met bomen en vogels probeert Freya de verbinding tussen mensen, het zichtbare en onzichtbare, het heden en verleden te herstellen. www.dewereldvanfreya.be www.instagram.com/dewereldvanfreya
Hilde Van Peteghem Het werk van Hilde komt uitbundig over. Bij een tweede doortastende blik ontdek je de kreukels van het leven. Ze laat zich inspireren door landschappen, dans of religieuze symbolen. Verbondenheid en vergankelijkheid zijn terugkerende thema’s. hildevanpeteghem.wixsite.com/stikstof/ www.instagram.com/hildevanpeteghem
Jenny Lemaire Zij exposeert in het paviljoen originele objecten vervaardigd uit porselein, zand, glas, polyester, met gerecycleerde voorwerpen, materiaal gesprokkeld in de natuur. Haar oogstrelende objecten laten ons genieten van schoonheid. Een minder positieve zijde van het leven komt ook aan bod. Vaak ging Jenny op humanitaire missies. Haar keramieken zijn geïnspireerd op de zware aardbevingen die Turkije en Syrië teisterden in 2023. www.instragram.com/lemjen1
Katrin Dekoninck Het werk van Katrin Dekoninck doet een belletje rinkelen vanwege haar project BREEK JE SCHILD. De installatie bestaat uit verschillende levensgrote figuren in brons en klei, omringd door een kleine 3000 stekels die een reuzengroot schild voorstellen: het schild of het harnas waarmee jongeren zich beschermen. Voor haar project kreeg ze medewerking van de leerlingen van scholen in Mol. Op deze manier maakt ze de kwetsbaarheid van jongeren bespreekbaar. Dit project wil ze uitbreiden onder meer naar scholen in Oost-Vlaanderen. TANU VERBINDT toont een mini-versie van het grote geheel. www.katrindekoninck.be/nl www.instagram.com/katrindekoninck
Nicole De Kezel Nicole De Kezel ging aan het werk met onderdelen van glasramen gevonden in het 19de -eeuwse tuinpaviljoen van Villa de cèdres nu Tanu. De kunstenaar verbindt verleden en heden met respect voor haar materiaal. Ze plaatste de onderdelen van het glasraam in een hedendaagse context los van de religieuze symboliek en vroegere architectonische context.
Kunstpoort Pia ik ben zo vrij zelf je werk te belichten. Pia Cabuy Haar hoofdthema is sinds de start van haar kunstenaarschap de kwetsbaarheid van het kind. Ze probeert door gebruik van uiteenlopende technieken dit thema daadkracht bij te brengen. Haar jarenlange ervaring, vakmanschap en kennis van diverse materialen komen samen in de hier tentoongestelde werken. Voor mij brengt deze intieme zolderruimte, Pia’s wunderkammer in Tanu, een apotheose door een perfect en ongelimiteerd samensmelten van kunde en gevoelswereld. piacabuypaintings.weebly.com www.instagram.com/piacabuy
Veerle de Smet Graag citeer ik kunstrecensent Hilde Van Canneyt over deze kunstenaar: Als we even je werk inhoudelijk uitdiepen zouden we het zo kunnen stellen dat je de verbinding onderzoekt tussen de mens en de innerlijke natuur en die ontwrichting probeert in beeld te brengen. Maar dan meer als toeschouwer dan als moralist. Pia: Ik herinner me haar grappig, ludiek sculptuur: een kerkstoel met gezwel. Van een doordenkertje gesproken!Over haar recent werk rond bijen schrijft Veerle zelf: Nu ik ook mijn diploma van imker heb gehaald en me verder heb verdiept in de solitaire bij die alleen leeft in de bijenkorven, wil ik dit spiegelen aan de groepsdynamiek. Deels wil ik kijken hoe systemen functioneren en ook zien hoe de mens door deze systemen is verzwakt en wordt gemanipuleerd … www.veerledesmet.be www.instagram.com/smetveerle
Kunstpoort Ben je niet bang dat de expo wat zwaar op de hand is? Pia CabuyDe expo kan iedereen bekoren. Er is humor, kleur, fantasie. TANU VERBINDT spreekt tot de verbeelding en maakt het kind in ons wakker. Ik keek uit naar een ideale balans: lichtvoetigheid versus inhoud. De verbeelding aan zet… Als toeschouwer zoek je naar het verhaal achter het beeld. In één oogopslag kijken en voelen is de ideale manier om deze tentoonstelling te benaderen. Laat je vervoeren.
Kunstpoort Laat ons naar een minder intense vraag overstappen. Wanneer ben je aan de voorbereiding gestart? Hoe verliep het verder? Pia CabuyPersoonlijk heb ik gedurende 9 maanden doelgericht kunstwerken gemaakt en nar onze expo TANU VERBINDT toegeleefd. In het najaar van 2023 kwamen de kunstenaars op de locatie voor het eerst samen met Nicole en Luc, de eigenaars van villa Tanu. De verdeling van de ruimtes verliep vlot. Verder hielden we contact via Teams. Een google shared document bleek een handig instrument. Ik probeerde zoveel als mogelijk gestructureerd te werken. Een degelijke takenverdeling zorgt voor structuur. Regelmatig werkte ik met twee kunstenaars en petit comité: feedback gevraagd en beslissingen bevraagd. De opstelling verliep in een gemoedelijke, vriendschappelijke sfeer.
Kunstpoort Door kunst te maken, door naar kunst te kijken, leer je jezelf beter kennen, je innerlijke zelf. Je gaat in interactie met de buitenwereld. Kan je dat beamen? Zien we hier kunstenaars op zoek naar zichzelf, die zichzelf vinden door de kunst, door interactie met de kijker? Pia CabuyIk heb het gevoel dat de deelnemende kunstenaars ‘down to earth’ zijn en doelgericht een creatief pad volgen. Enkele zijn nog zoekende, andere uitermate zelfbewust.
Kunstpoort Benadert een kunstliefhebber en kenner rationeler, minder empathisch, een kunstwerk? Het therapeutische verdwijnt op de achtergrond, de impact is dan minder sterk. Ben je als curator je daarvan bewust? Pia CabuyPuur technisch kijken kan evenwaardig zijn. Het ontdekken van schoonheid houdt ook emotie in.
Kunstpoort Slaat de stress toe nu vlak voor de opening? Pia CabuyDie is nu compleet verdwenen. Toen ik bij de opstelling de werken zag, besefte ik, deze expo is goed, voor mij klikt alles in elkaar.
Kunstpoort Deze tentoonstelling is pure girl power. Heb je bewust ‘mannen’ niet toegelaten? Pia CabuyJe moet me geloven, 10 vrouwen, dat is louter toeval.
Kunstpoort Na deze ervaring, kan je zeggen wat je het meeste ligt, cureren of kunst maken? Wil je beide verder doen? Heb je nog plannen in die richting? Pia CabuyLaat mij maar kunst creëren op mijn zolderkamer. Hoewel ik dit een spannend proces vond, wil ik nu het liefst van al de pauzeknop indrukken. De kans zelf deel te nemen aan een groepstentoonstelling, zou ik niet laten liggen.
Kunstpoort Tot slot nog deze vraag. Zelfs al ligt het niet in je bereik, voor welk museum of voor welke galerie zou je graag één enkele keer curator zijn, waarom? Heb je dan een voorkeur voor een bepaald thema, voor kunstenaars, zelfs al zijn die voor je onbereikbaar? Pia CabuyZonder twijfel zou ik werken van Geneviève Van Bastelaere tonen in Museum Voorlinden in Wassenaer.
Kunstpoort Mag ik een beetje uitleg? Pia CabuyIk dacht eerst aan het museum Dr. Guislain te Gent maar dan duw je de kunstenaar in een bepaald hoekje. Museum Voorlinden? Omdat de kunstenaars en werken die ze daar tonen me aanspreken zoals: Louise Bourgeois, Anish Kapoor…
Wat me opvalt is dat elke kunstenaar heel creatief omgaat met origineel materiaal, recuperatie of niet. Ze houden zich niet bij één enkele techniek en realiseren met sterk diverse benodigdheden een perfecte samenhang tussen vorm en inhoud. TANU VERBINDT is een wervelende, uitbundige expo waarin de kunstenaars speels, op een unieke locatie, de toekomst van de mensheid in vraag stellen.
Tekst en foto Kathleen Ramboer
INFO
tentoonstelling TANU VERBINDT de verbeelding aan zet 10 tot 25 augustus 2024
De groene kunstroute op en rond de Kwaremont verbindt het verleden met het heden en kijkt uit naar de toekomst.
De Kwa-Art kunstroute dat is wandelen in een schilderij met vele tinten groen, dat betekent een constant vakantiegevoel en vooral dat is genieten van monumentale kunst, sculpturen, schilderkunst, tekenkunst, collages, grafiek, fotografie, glaskunst, keramiek, assemblages… Kwa-Art lijkt me een geschikt medium om verhalen te vertellen over het idyllische groene dorp Kwaremont: het dorp, midden de Vlaamse Ardennen, ooit een residentie voor vele kunstenaars en talrijke galeries, was vroeger ‘the place to be’ voor kunst. Vandaag brengt Kwa-Art op een originele manier kunstenaars, kunstliefhebbers en bewoners opnieuw samen om niet alleen een groene brok natuur maar vooral kunst te ontdekken en dit op pittoreske en landelijke locaties; dragers van een glansrijk verleden. Kwa-Art blaast het dorp Kwaremont nieuw leven in, weet de omgeving op te waarderen en zorgt voor de toekomst.
Keuzelingstraat, sculptuur van deelnemend kunstenaar Bruno Plaghri
Hoe de organisatie rond Kwa-Art dat aanpakt, vertellen ze me met veel animo in een betoverend huis midden in het groen, langs de Keuzelingstraat, waar kunst centraal staat en een fantastische beeldentuin me in de sfeer brengt.
Aan de kerk van Kwaremont van links naar rechts bestuursleden Johnny Duquin, Christine Beleyn, Bert Noterman, Jos Vanoverberghe @Dirk Liviau
Kunstpoort Dit jaar swingen de kunstroutes opnieuw de pan uit. Is er niet te veel concurrentie of zien jullie organisatoren van andere kunstroutes als collega’s? Bestuur Kwa-Art Er is totaal geen rivaliteit. Een wisselwerking is zelfs mogelijk. Vele kunstevenementen zijn inspirerend en kunnen ons op ideeën brengen.
Kunstpoort De hoeveelste editie organiseren jullie nu? Wordt Kwa-Art een traditie? Bestuur Kwa-Art De derde; de vroegste was in 2014, de vorige in 2022. In de toekomst opteren we voor een Biënnale.
Kunstpoort Wat maakt jullie kunstroute anders dan andere kunst evenementen? Bestuur Kwa-Art Kwaremont was 25 jaar een kunstdorp, een trekpleister voor kunst. Galeries en kunstenaars voelden zich hier thuis. Daarom brengen we naast actuele kunst ook een ode aan het verleden. Dit jaar plaatsen we William Clevers (1911-1974) en Freya Clevers, vader en dochter, in de kijker. De pers, over het vaak surrealistisch werk van William Clevers: ’Grote visionaire gehelen in felle kleuren, waarbij het vergankelijke van de mens in de wereld expressionistisch en surrealistisch wordt uitgebeeld. Hij legt vaak de nadruk op sociale onrechtvaardigheid. ’Tekst Belgian Art Gallery Ook de schilderkunst van Gie Kee 1953-2023, staat onder het spotlicht. De pers, over het werk van Gie Kee: ‘In zijn oeuvre staat de mens centraal als model of in zijn of haar eigen omgeving. De kunstenaar experimenteert graag met de materie. Veel van zijn werken verraden een gemengde techniek: krijtlijnen, aquarel, acryl en olieverf. Daardoor krijgt zijn werk een warm en erg rijk coloriet.’ Tekst krant KW We hebben oog voor kunstenaars van de streek en geven die graag een forum.
Kunstpoort Zijn jullie tevreden over de vorige editie, de opkomst, de geboden kwaliteit van het werk, van de kunstenaars…? Heb je geleerd uit de vorige editie? Bestuur Kwa-Art Met een talrijke opkomst van 4000 tot 4500 bezoekers, was Kwa-Art een succes. Enthousiaste kunstliefhebbers beweren: ‘de volgende editie willen we niet missen.’ Eerlijk, het weer was ons gunstig gezind. Ondertussen is Kwa-Art vzw een feit en zijn er bestuursleden bijgekomen. Door het in leven roepen van een vzw kunnen we professioneler te werk gaan. Dit jaar staan er nieuwe locaties op het programma en hebben we de openingsuren verlengd tot 19u. Het publiek had te weinig tijd om alles grondig te bekijken en daarbij een gesprek aan te gaan met de kunstenaars. We mikken op een nog grotere opkomst. Een groeimarge behoort tot de mogelijkheid.
Kunstpoort Kwamen de bezoekers voor de sfeer, de wandelroute, de natuur, de kunst…een mix? Bestuur Kwa-Art Zonder twijfel, het publiek kwam voor de kunst. We stippelden 2 routes uit, nu 2,5 en 4,5km, deze zijn te kort om specifiek wandelaars aan te trekken.
Kunstpoort Hebben jullie een andere aanpak in vgl. met 2022? Hoe verliep de selectie? Bestuur Kwa-Art Op onze website publiceerden we een open call. We kregen 76 reacties uit alle Vlaamse provincies en selecteerden 29 kunstenaars. De respons kwam uit diverse kunstrichtingen, van gevestigde waarden tot minder gekende kunstenaars. Een volgende editie hopen we meer jonge mensen te bereiken.
Kunstpoort Wie selecteerde de kunstenaars? Kozen jullie bewust voor alle mogelijke disciplines? Bestuur Kwa-Art Twee curatoren (kunstenaar/curator Free Pectoor, Nadine Prieels bezielster van CAS Zottegem, CAS Oostende) en drie bestuursleden reduceerden het aantal van 76 naar 29 kunstenaars. De nadruk ligt op toegankelijke, hedendaagse kunst. Monumentale kunst heeft een voetje voor. Elke kunstenaar kan 8 werken tentoonstellen. Op Kwa-Art komen galeries niet aan bod, we zijn er voor de kunstenaars persoonlijk.
Kunstpoort Ik merk enkele publiekstrekkers zoals William Roobrouck, Sander Buyck, Jan Desmarets… Hebben jullie die zelf gecontacteerd? Was William Roobrouck, een gerenommeerd artiest, onmiddellijk bereid om mee te werken? Bestuur Kwa-Art We hebben William Roobrouck telefonisch gecontacteerd. De kunstenaar besloot het deelnemingsformulier, toen op onze site, te downloaden en in te vullen. Een voorkeursbehandeling was er niet. Het landschapssculptuur van William Roobrouck ‘Absence’ is in preview te bewonderen op de Kwaremont in de tuin van home Sint-Franciscus
Het bestuur bij het werk van William Roobrouck, in de tuin van home Sint-Franciscus links @Dirk Liviau, rechts @ William Roobrouck
Kunstpoort Wat doen jullie met de opbrengst, als er al één is: investeren in materiaal, aanwenden voor een volgende kunstroute, voor het verbeteren van de infrastructuur, de locaties…? Bestuur Kwa-Art We zijn de vorige editie gestart met 0 euro. Door de verkoop van de programmabrochure werd het een nuloperatie. Sponsoring is onmisbaar. Nu we een vzw zijn, is er bij winst, de optie andere kunstevenementen te organiseren. Een concert komt in aanmerking.
Kunstpoort Gebeurt de opstelling samen met de organisatie? Kunnen jullie gebruik maken van materiaal van de gemeente? Is er een goede samenwerking? Bestuur Kwa-Art We krijgen financiële steun van de gemeente, geen logistieke. We hebben een persoonlijke technische ploeg die helpt waar nodig.
Kunstpoort Er zijn ook locaties in buitenlucht. Staan jullie garant voor de veiligheid, voor eventuele beschadiging? Is er een verzekering waarop de kunstenaar zich kan beroepen? Bestuur Kwa-Art De meeste buiten locaties zijn privaat domein, een probleem is er dan niet. Als vzw zijn we ook verzekerd.
Kunstpoort Welke kanalen gebruiken jullie om promo te voeren? Bestuur Kwa-Art We hebben flyers laten drukken die we verspreiden op diverse plaatsen bijvoorbeeld in de kunstacademies. ‘De Zondag’ publiceert een reportage, ook de plaatselijke radio besteed aandacht aan Kwa-Art.
Kunstpoort Is er een opening, een gastspreker? Bestuur Kwa-Art De opening heeft op 6 september plaats in de kerk. De kerk is niet ontwijd maar we tonen respect voor het religieuze. We verkiezen een virtuele rondleiding boven een gastspreker. Een drone filmt alle locaties met de kunstwerken. Deze film projecteren we tijdens de opening in de kerk. Zo kunnen alle kunstenaars, sponsors, organisatoren en genodigden zoals de burgemeester en schepen, nader kennis maken met de kunst langs de volledige kunstroute.
Kwa-Art dat is kunsttoerisme van de bovenste plank; dat is kunst ontdekken in een idyllisch landschap, barstend van charme met zijn bekoorlijke vergezichten, dat is in één woord GENIETEN. Voor zowel de organisatoren als voor de kunstenaars hopen we, dat naast wielerliefhebbers ook kunstliefhebbers de weg vinden naar Kwaremont, Kwaremont het dorp dat zo veel te bieden heeft.
INFO
Kwa-Art kunstroute op- en rond de Kwaremont 11 locaties, 32 kunstenaars 7-8 september 2024 14-15 september 2024 21-22 september 2024 telkens van 13u tot 19u
“Once upon a time in the streets” fotografie van Nicolas Steyaert
Galerie Drie is één van die galeries die aandacht heeft voor niet gevestigde waarden en met enthousiasme aanstormend talent promoot. Tussen twee expo’s stellen ze hun vitrine ter beschikking van jonge startende kunstenaars. De galerij is op dat moment wel gesloten, maar op die manier willen ze veelbelovende talenten de kans bieden om hun werk te laten zien aan een ruimer publiek. De eerste in de rij is Nicolas Steyaert. Hij studeerde fotografie aan de kunsthumaniora Sint Lucas en volgt nu digitale beeldvorming aan de Vives Hogeschool in Kortrijk. Nicolas stelt 3 zwart wit foto’s tentoon uit zijn reeks “Once upon a time in the streets”.
Een kleine toelichting, te lezen op instagram: “ONCE UPON A TIME IN THE STREETS” is een tentoonstelling voor alle fans van straatfotografie met de kracht van licht als uitgangspunt. In deze tentoonstelling onthult Nicolas Steyaert een zelden geziene kant van de stad, die kalm en vredig is. https://www.instagram.com/nico_photographs/?hl=nl
tekst Kathleen Ramboer fotografie Kathleen Ramboer en copy right P.H.Jen
P.H.Jen, alter ego voor Philippe Vereenooghe, blijft al jaren onder de radar van de kunstwereld. Jaren, maanden, dagen, uren… werkt hij in zijn landelijk atelier, enkele werkruimtes, verborgen in het groen. Hier is zijn thuis, voelt hij zich thuis ver van alle culturele drukte. Op een middag in de lente mag ik mij urenlang verliezen in de verborgen kamers van zijn kleurrijk, poëtisch universum. Ik ontmoet er vreemde, doorleefde voorwerpen met patine uit een vaag verleden, een feest voor het oog.
Ontelbare canvassen, groot en klein, beschilderd en blanco, ingepakt of niet… getuigen van een ontembare drang zijn verbeelding aan het doek toe te vertrouwen. In dit ‘pakhuis’ voor kunst met kunst en tot kunst verheven voorwerpen laat ik me vervoeren. Deze droom met P.H. Jen als reisgezel zal ik me blijvend herinneren. Hopelijk blijft dit ‘heiligdom’ goed afgeschermd voor vreemde ‘elementen’, opdringerige bezoekers, die het eigenzinnig karakter van zijn werk kunnen of willen beïnvloeden. De canvassen en 3D werk van P.H.Jen reizen geregeld naar zijn galerie te Knokke-Heist en andere locaties om ze bloot te stellen aan het oog van het kunstpubliek.
HET AUTHENTIEKE KARAKTER VAN DE KUNST VAN P.H.JEN
Goût du Bonheur, copy right P.H.Jen
In een tijd waarin AI de wereld verovert, omarmt de kunstliefhebber in mij de authenticiteit van P.H.Jen. Zijn werkt roept reminiscenties op aan Picasso, Art brut, Corneille, Lucebert, diverse Cobra kunstenaars. Kunst brengt nieuwere kunst voort. Om het even uit welk vat P.H.Jen tapt, zijn schilderijen en installaties blijken onvervalst eerlijk. Ze zijn mentale, emotionele, poëtische selfies en etaleren een universum waarin de kunstenaar de hoofdrol speelt en waarin een ‘Goût du Bonheur’1 zich van het canvas meester maakt. P.H.Jen blijft stoïcijns doof voor de roep van de massamedia, voor een verstikkende beeldcultuur. Hij gaat zijn eigen weg, schildert een persoonlijk iconische wereld. Als toeschouwer laat ik de canvassen verhalen vertellen, communiceer met de figuranten op het kleurrijke doek en ontdek een wereld die ik tot de mijne maak. Avontuurlijk kijken naar deze canvassen, dat raad ik elke kijker aan. Stap in het imaginair karretje voor een ‘Voyage vers le futur’2.
Voyage vers le futur, copy right P.H.Jen
HOE ZIJN KUNSTGENAARSLOOPBAAN BEGON
Reeds vroeg groeit het besef niet geschikt te zijn voor een loopbaan in onze competitieve, harde maatschappij. De run naar commercieel succes is niet aan hem besteed. Phillippe Vereenooghe is muzikaal begaafd maar in het leven moet je keuzes maken en P.H.JEN kiest resoluut voor de schilderkunst, voor de academie: het KASK te Gent. Hij krijgt er les van kunstenaars als Karel Dierickx, Roger Wittewrongel … Jean Bilquin ontdekt de poëet in hem. Via deze ‘meesters’ leert hij het metier, dat steekt hij niet onder stoelen of banken. Zijn muzikale jaren, 7 jaar viool en 4 jaar piano laten ook sporen na, dit getuigen de vroege schilderijen met vloeiende kleurvlakken als melodieën en assemblages met repetitieve elementen3. De canvassen van de laatste vier jaar hebben iets jazzy, speels, improvisatorisch en experimenteel. Zijn oeuvre is een visuele symfonie. Luister naar zijn werk en je vangt echo’s op van emotionele demonen, je ontmoet een boeiende persoonlijkheid.
DE ASSEMBLAGES, INSTALLATIES, de meeste gemaakt vóór 2013
Er zijn van die kunstenaars waar je van de ene verbazing in de andere valt. P.H.Jen is er zo één. Zijn creativiteit is zonder grenzen. Zoals een strandjutter materiaal bijeenraapt na de storm, zo struint P.H.Jen graag rond in kringloopwinkels, rommelmarkten, vintage winkels. Zijn fantasie slaat op hol bij een onderdeel van een propeller, een deel van een straaljagervleugel, een oude pop, hoefijzers, pingpongballetjes3… Het materiaal spreekt tot hem, betekent inspiratie. Noem het ‘gevonden composities’ die uitdagen tot een fysieke fantasierijke interactie, gedoemd om verder te leven. Wegwerpartikelen geeft P.H.Jen een ziel, tastbaar in het ‘pakhuis’ van zijn dromen, zijn universum.
HET SPEL
Het creëren van 3D kunst is voor de kunstenaar een spel en de kijker… die geniet mee. Zijn installatie‘Raket’4 prikkelt de zintuigen, nodigt uit tot interactie. Het rotatieve element maakt het kind in ons wakker en verbindt de kunstenaar met zijn publiek. De gelakte pingpongballetjes op de garagepoort5, getransformeerd tot kunst, zijn van een speelse schoonheid, een spiele-rei, een spel op een rij. Het 3D werk ‘Oneindigheid’6 verraadt uren geconcentreerd werken. Het lijkt eenvoudig toch is hier over nagedacht. Aan het kunstwerk gingen repetitieve, meditatieve handelingen vooraf, wellicht neigend naar het spirituele. Uit een schijnbaar zinloze activiteit groeit kunst.
Raket
Kleinstructuur • Garagepoort, gelakte pingpong balletjes, copy right P.H.Jen
Afrikaans relikwie copy right P.H.Jen
GASTON CHAISSAC – ART BRUT – OUTSIDER KUNST
In het werk van P.H.Jen herken ik de intuïtieve stijl, uitbundige creativiteit, de oerkunst van Gaston Chaissac. Voor deze aan Cobra verwante kunstenaar heeft hij een tomeloze bewondering. Het gebruik van een Afrikaans masker, ‘Afrikaans relikwie’7 , verraadt eenzelfde zoektocht naar een oerkracht in de kunst en schepping, een zoektocht naar het spirituele. ‘Kunst is religie’, beweerde ooit Thomas Mann. De kunst van P.H.Jen is verwant aan het primitieve van de Art Brut kunstenaars. Niet beïnvloed door een stroming, in totale isolatie, scheppen zij pure onbezoedelde kunst. Een installatie zoals ‘Anatomie van het geheel’8 refereert naar deze authenticiteit.
VROEGE SCHILDERIJEN vóór 2013
Talrijke kunstenaars schilderen oorspronkelijk figuratief om abstract te eindigen. Bij P.H.Jen is het net andersom. Kleurrijke vlakken als uitdeinende waterplassen9 verdringen meer timide vlakken. Ze leunen tegen elkaar aan, zoekend naar evenwicht in de chaos. Kronkelende, kolkende lijnen spelen een spel tot ze een evenwicht bereiken. Een oogverblindende witte onderlaag versterkt de kleuren. Welke verf gebruikt de kunstenaar voor dit specifieke wit? Daar wil P.H.Jen niets over kwijt. Zoals vele kunstbeschouwers bega ik de fout een dubbele bodem te zoeken, een verborgen betekenis. Beweeglijke kleurvlakken als water dat een uitweg zoekt, staan die niet symbool voor het individu dat zich een weg baant in een constant evoluerende wereld? Bij onze kennismaking waarschuwde de kunstenaar me niet naar dubbele bodems te zoeken. Titels aan deze schilderijen geeft hij niet, die zijn te bepalend en verhinderen de toeschouwer een eigen invulling aan het werk te geven. Het is een oproep mee te denken met de kunstenaar.
LATERE SCHILDERIJEN, 2013-2024
La Magicienne, copy right P.H.Jen
De lyrisch zwemmende kleurvlakken evolueren stilaan naar een narratieve vitale kunst. Op deze doeken zegeviert de vrijheid, het bestaansrecht van de kunstenaar. De natuur, prominent aanwezig rondom woon- en werkomgeving, ontbreekt op het doek. De uitbundigheid en het ontembare van die natuur maakt zich integendeel wel meester van het canvas. P.H.Jen schildert spontaan, in een creatieve roes, alsof elke inspanning hem vreemd is. De verfborstel fungeert als magische toverstof die exuberante, vreemde, kleurrijke figuren op het canvas laat dansen en feesten. ‘La magicienne’10 is een bondgenoot. Het zijn ‘cobraneske’ doeken, de cobra kunststroming daar houdt P.H.Jen van. Op de canvassen koketteren zeemeerminnen, nestelen vogels, vertoont de kat sterallures, racet een cartooneske bolide het onbezorgde leven, een ‘vie insouciante’11, tegemoet. Als volwassene kijk ik met het plezier van een kind dat nog in sprookjes gelooft. Aan de titels die P.H.Jen de canvassen geeft, (h)erken ik een creatieve kunstenaar met fijne humor, ironie, fantasie… Ik word er instant vrolijk van. En toch, is het leven enkel rozengeur en maneschijn?
RECENT WERK
Pierrot, copy right P.H.Jen
Zijn recente schilderijen laten vermoeden dat er nog een andere kunstenaar in hem huist. De kleuren zijn minder verzadigd, valer. Er is spanning tussen abstractie en figuratie. Ogen staren je aan en vragen onderzoek. De werken zijn van een bedrieglijke eenvoud. De canvassen met één figuur, één hoofd, vertolken eenzaamheid, het zwaarmoedige. Het leven is niet één en al feest. Zoals ieder mens kent kunstenaar P.H.Jen zijn ups en downs. Zelf spreekt P.H.Jen van rijper, krachtiger, gelaagder en persoonlijker werk. Hij waagt zich aan experimenten met het doek, laat delen onbeschilderd wat het picturale ten goede komt. De Pierrot12, bij P.H.Jen een vrouw met ronde, grappige lippen, rode mond, geometrische neus en ogen,… is doordachter en met een knipoog geschilderd. Betekent dit het afscheid van de vrolijke, imaginaire droomwereld, een vaarwel aan een rijke beeldtaal?Persoonlijk hopen we op een evenwicht tussen het blijmoedige en de ernst.
Op de site https://www.phjen.com/ valt deze quote te lezen ‘lopen over het water zonder ooit de horizon te bereiken’ Creëert P.H.Jen ooit het ultieme meesterwerk dat zijn complete oeuvre overbodig maakt? En heb ik woorden gezocht voor woorden die niet nodig zijn? De fijngevoelige, poëtische en subtiele kunst van P.H.Jen zal ook in de toekomst voor zich spreken. Dit zijn de woorden van P.H.Jen: ‘Mijn werk heeft eigenlijk niets van betekenis… ik doe maar wat.’ Alsof hij zeggen wil: ‘Kijk er naar en geniet pretentieloos’.
Tekst Kathleen Ramboer Juni 2024
1 Goût du Bonheur • Acryl op papier – 114 x 175 cm 2 Voyage vers le futur • Acryl op papier – 114 x 159 cm 3 Kleinstructuur • Garagepoort, gelakte pingpong balletjes – 193 x 235 x 4,5 cm 4 Raket, 2022 • Assemblage van verschillende elementen, materialen: metaal & hout 5 Kleinstructuur • Garagepoort, gelakte pingpong balletjes – 193 x 235 x 4,5 cm 6 Oneindigheid • Lak en plakband op MDF-paneel – 245 x 122 cm 7 Afrikaans relikwie • Afrikaans masker en kunststofpaneel in houten kist met deur 8 Anatomie van het geheel • Assemblage van verschillende elementen (hout, bewerkt koper) – 216 x 71 x 71 cm 9 abstracte werken zonder titel • Olie op canvas? diverse formaten, vóór 2013 – afgebeeld schilderij 70 x 90 cm 10 La magicienne • Aquarel op papier – 60 x 80 cm 11 Vie insouciante • Acryl, zwarte inkt en aquarel op papier – 114 x 158 cm 12 Pierrot • Olie op doek – 50 x 60 cm
tekst Kathleen Ramboer fotografie Kathleen Ramboer en Wim Baes
De canvassen van Wim Baes kan je door hun eenvoudige heldere taal ‘lezen’ als het gedicht ‘Marc groet ’s morgens de Dingen’ van Paul Van Ostaijen. Ze kijken je aan, stemmen je vrolijk, klaar om de dag tegemoet te treden.
Dag oranje vlekje op het roze canvas Dag zwart streepje naast de boom Dag bloempot op het blauwe oppervlak Dag cactus met de groene stekels
HET VERLEDEN OP DOEK
De kleine Wim is sterk aanwezig op de meeste doeken: de jongen die ronddwaalde in de bloemenwinkel van grootvader en later in het tuincenter van zijn pa. De canvassen tonen een wereld waar hij nog geen afscheid van nam. De kunstenaar tuiniert op het doek: vrolijke bloemen in sterk gestileerde, eenvoudige potten sieren het canvas, kleurvlakken blijken voedzame grond voor de tot hemel reikende bomen, boomstronken, bomen zonder blad, bomen zonder top…
De schilderijen lijken intuïtief, kinderlijk spontaan, toch is over elk vlekje, streepje, vlak, tekening nagedacht. De zwarte forse lijntekeningen, in een stijl verwant aan de cartoon, staan rotsvast verankerd op de perfecte plaats.
TERUG NAAR DE ABSTRACTIE?
De camera van Wim staat niet altijd op scherp, letterlijk en figuurlijk. Soms dwaalt hij af, laat de blik los, gebruikt het penseel als een onbestuurbaar projectiel, vecht met spuitbussen, oliepastels… niet bevreesd voor wanorde op het witte doek. Deze werkwijze werkt helend en veroorzaakt op het canvas een bom van expressie. Een haast kinderlijk geweld maakt zich meester van het oppervlak: amorfe vormen in felle kleuren domineren het canvas.
collage
Er is ook een ‘Fuck Balance’ reeks waarin de verwondering om de schoonheid van de kleine dingen zoek is. Wim Baes is een expressief schilder. Zijn doeken zijn dragers van een gemoedstoestand, leggen de ziel van de kunstenaar bloot. Ze zijn een open boek, een spiegel voor de diverse periodes in zijn leven. De liefde voor kleur evenals de ontwapende eenvoudige stillevens, potjes, vazen, cactussen, bomen, boomstronken, de schijnbaar oppervlakkige werken… misleiden de kijker. Het leven lacht hem niet altijd toe. In moedeloze tijden blijkt in het kunstenaarsleven de balans op vlucht. Dan stopt de zoektocht naar het ‘mooie’, naar de perfecte compositie, naar treffende kleurcontrasten en het vakkundige gebruik van licht en donker. Dan werpt hij alle klassieke schoonheidsnormen over boord en opteert niet alleen voor ‘lelijke’ (bestaat ‘lelijke’ kunst?) maar vooral voor bevrijdende kunst. ‘FUCK BALANCE’ is dé gepaste titel voor een heftige reeks die ondanks het negeren van alle esthetiek een bepaald publiek weet te bekoren en te charmeren. Wellicht is dit niet de bekommernis van Wim Baes. Deze FUCK BALANCE brengt bevrijding, geeft de kunstenaar de kracht schoon schip te maken en geeft hem de kans om opnieuw aan de slag te gaan met oog voor esthetiek. Dan maakt hij gebruik van graffiti voor een vernieuwde queeste naar schoonheid. De spuitbus met verf is een uitlaatklep om orde te scheppen in de chaos, om de onrust te doven die ronddwaalt in zijn hoofd. Net zoals het tuinieren tussen zijn geliefde planten, dan pas komt zijn ziel helemaal tot rust.
WERKWIJZE
De kunstenaar is een artistieke reiziger, hij vindt, in de wereld van de schilderkunst, zijn weg tussen diverse technieken en werkwijzen. ‘Schilderen is ploeteren, het juiste evenwicht vinden’ ‘is werken in volle concentratie’ vertrouwt hij me toe. Uit onvrede met het resultaat maakt Wim Baes nu en dan onverstoord tabula rasa en overschildert resoluut bepaalde delen of het volledige doek. Zoals na het optrekken van de mist, de natuur zich schoorvoetend in volle glorie openbaart, zo komt een schilderij van Wim, na acties als vegen, schrapen….. opnieuw tot leven. Hij ontbloot de onderschildering. In dit creatief proces omarmt Wim het onvoorspelbare, de toevalsfactor en schuwt het onvolmaakte niet: een vlek, veeg, streep maakt zijn canvas uitermate boeiend. Wim experimenteert graag met zelf geproduceerde verf bestaande uit pigment en acrylhars. Met deze persoonlijke verf verschijnen penseelstreken zichtbaarder op het doek. Ze verlenen het canvas een doorleefd gevoel. Het is aan de beschouwer de ontstaansgeschiedenis al of niet te doorgronden.
De werken van de kunstenaar zijn instinctief, rechtuit, zonder plan. Schilderen is voor hem een spel. Kleuren tuimelen over en in elkaar zoekend naar evenwicht. In die bonte wereld spelen eenvoudige voorwerpen op de rand van het banale… de hoofdrol. Wim Baes schuwt gemakkelijke kunst. Na een tijdje gaat dit spel de kunstenaar vervelen, het spontane neemt de vlucht, onrust overmant de kunstenaar, het is tijd voor een nieuwe uitdaging. Hij treedt graag uit zijn comfortzone, verlaat de veilige weg en bewandelt met graagte het pad van de visuele uitdaging.
copy right Wim Baes
Dan ruilt hij het penseel voor een paletmes, dan spuit kleur zwierig uit een bus en knipt hij bonte vormen. Graffiti en collage overmeesteren het spel als schilderen met verf hem niet meer prikkelt. In zijn collages kan Wim Baes emoties en treurnis kwijt. De knipsels brengen een hommage aan zijn overleden pa. Zoals zijn pa natuur verwerkte tot kunstige bloemstukken, zo verknipt, schikt en lijmt de kunstenaar restanten van vorig werk tot een nieuw planten en stilleven universum, tot zelfstandige kunstwerken, parallel aan zijn schilderkunst. Sluit als kijker ook hier niet je ogen voor toevallige imperfectie zoals lijmvlekjes, het gevolg van plakkerige handen, of een kleine veeg… Schoonheid vind je niet alleen in het kleurrijke voorplan maar ook in het onvolmaakte op de achtergrond.
KLEUR
Wim studeerde glaskunst. Is dit de oorzaak dat kleur een hoofdrol rol speelt in zijn oeuvre? De bewondering voor de expressionisten en Matisse zindert door in zijn werk. Hij debuteerde met abstracte landschappen en portretten in een coloriet dat doet denken aan werk van Der Blaue Reiter kunstenaar Alexej von Jawlenksky. Hij wilde abstraheren maar de dood van zijn pa bracht een ommezwaai naar stillevens met zich mee. Tot op vandaag schildert hij alledaagse voorwerpen en botanische vormen in wervelende kleuren waarin je de echo van zijn vader hoort.
Eerst waren er stillevens zoals de Matissiaanse rode kannen met tas gepositioneerd op een blauwe/groene ondergrond, nu is er vegetatie op een hoofdzakelijk roze achtergrond. Het huidige onderwerp, de boom, de boomstronk herhaalt zich in subtiele en vaak opmerkelijk wilde variaties en fotografische composities waarbij een deel van een boomstronk buiten het beeld valt. Warhol gebruikte voor zijn zeefdrukken graag flashy, fluo kleuren. Ook Wim Baes durft voor deze rebelse kleuren kiezen. Fluo oranje, citroengeel, cyaan, magenta, biljartgroen… dringen zich in zijn tegenwoordig werk aan elkaar op en/of zoeken hun evenwicht op een roze vlak. Wim Baes, de kunstenaar die niet in series werkt, schildert nu onbewust een ‘la vie en rose’ reeks als antwoord op een onverbiddelijke, harde maatschappij. Hij borstelt heftig de Barbie roze verf op het canvas tot de storm komt te liggen.
EVOLUTIE
Wim Baes vindt het boeiend terug te blikken en diverse werken met elkaar te confronteren. Gevoelige abstractie plaatst hij, als broer en zus, naast vrolijk figuratief, focus verbindt hij met unfocus. Alle canvassen zijn verbonden door een gemeenschappelijke zoektocht naar hetzelfde volmaakte beeld. Ze tonen momentopnames van de ziel, verschillende vonken van creativiteit puttend uit één en dezelfde inspiratiebron, zijn leven, zijn geschiedenis, de voorwerpen die hem omringen. Daarom beweert de kunstenaar geen evolutie in zijn werk te zien. Wie kan hem ongelijk geven?
Is de kunst van Wim Baes een spel? Is het spel van Wim Baes kunst? De verbeelding slaat bij beide, op hol, beide impliceren het onverwachte. Wim zoekt niet maar vindt op een jongensachtige manier spelenderwijs alle ingrediënten voor een krachtig doek. Zijn authentieke canvassen vieren feest, beloven een heerlijke wereld die donkere nachten verjaagt, waar iedere kunstliefhebber een warm gevoel van krijgt. Zijn kunst kent geen grenzen. De luchten zijn zwanger van grijze wolken, toch blijft de kleurenpracht van Wim Baes op mijn netvlies hangen. Ze houden de belofte in van een groene lente. Die kleuren, ik vergeet ze nooit.
Tekst Kathleen Ramboer maart 2024
INFO BOEK
The poetic beauty of Flowers & Art World & Works of Wim Baes
kunstpoort 