Drie kunstenaars en vele ijsformaties

tekst en foto Kathleen Ramboer

deWeverij laat opnieuw van zich horen, dit maal met -Smeltende stiltes- een expo vol krachtige schilderijen van Brigitte De Vuyst, met een teder sculptuur van Mieke Smet en subtiele collages/assemblages van Marc Mestdagh.
Om 14u sta ik aan de deur van deWeverij. De opbouw is volop bezig, de toon is gezet en het resultaat laat zich raden. De sfeer van het hoge Noorden vult de daglicht vangende ruimte. Met een beetje verbeelding streelt een vleugje arctische lucht mijn wangen en sta ik langs de waterkant de magische fascinerende ijsschotsen gade te slaan. Het timmeren, nagels kloppen, draadjes spannen… kan even wachten. De kunstenaars maken graag wat tijd om met mij in dialoog te gaan.

Brigitte De Vuyst, Smeltende stiltes

Ik sta voor een immens canvas van Brigitte De Vuyst, bijna 4m breed. Het is een monumentaal schilderij, niet alleen het formaat maar ook het onderwerp, een drijvende ijsschots, imponeert. Het gebruik van een paletmes, de afwisselend driftige en gladde penseelstreken, de sporen van het vegen met de vingers, de donkerblauwe achtergrond en zachte ook harde blauwen verraden de passie waarmee dit doek het daglicht zag.

De vraag werpt zich op: wat was het prille begin van het project ‘Smeltende stiltes’?
Thuisgekomen na haar IJsland reis begint Brigitte, onder de indruk van zoveel schoonheid, zonder vooropgesteld plan onmiddellijk te tekenen in haar schetsboek. Ze wil de kleuren, structuren en vormen van die prachtige natuurlijke sculpturen aanvoelen tot haar vingers in staat zijn ze vlot tot leven te wekken. Een schetsboek biedt geen overzicht vandaar dat ze beslist op een groot schilderdoek (ook te zien op de expo) kleine werkjes te schilderen tot ze, eureka, de ultieme schets schildert. Die blijkt ideaal om op verder te werken, om haar IJsland verhaal aan de kijker te vertellen.
Ik vraag haar: ‘Kan een mooie foto ook eenzelfde magisch bijna mystiek gevoel oproepen, beroeren en ontroeren?’ Brigitte: ‘De ijsschots heb ik geïsoleerd, gecentreerd tegen een donkerblauwe achtergrond, een foto zou ik ongetwijfeld willen bewerken om hetzelfde effect te bereiken. Een schilderij is materie, één en al structuur, een foto vlak, bijgevolg voelt de kijker een fotografisch beeld automatisch anders aan.
Stilletjes hoop ik dat deze canvassen een wake up call vormen voor de mensheid. Ze confronteren de kunstliefhebber met de kwetsbaarheid en fragiliteit van de natuur, met onze onverantwoorde leefwijze, de noodzaak tot actie. Brigitte De Vuyst is zich zeker bewust van het in snel tempo verdwijnen van de ijsschotsen en de ijskap maar het is niet haar bedoeling een statement te maken, aandacht te vragen voor klimaatopwarming al dringt de gedachte aan de opwarming van de aarde zich wel op. Wat Brigitte De Vuyst nastreeft is het verbeelden van een persoonlijke intense ervaring, de verwondering, het stil worden, wat haar raakt. Die ervaring geeft ze graag door aan de kijker met als enige optie: ‘communiceren, raken en verbinden’.
Af en toe een werk op zij zettend om het later terug op te nemen, werkte Brigitte De Vuyst twee jaar lang aan de reeks. Schilderen vergt enorm veel concentratie, de kunstenaar kruipt in een schilderij, op een bepaald moment verslapt de aandacht en schuilt gevaar voor nonchalance dan is het volgens Brigitte De Vuyst tijd de borstel neer te leggen om later verder te werken. ‘Het valt me soms moeilijk de draad terug op te nemen. Met oliepastel teken ik dan de vorm op het canvas om terug op gang te komen.’ vertrouwt ze me toe. (kunstpoort: wie goed observeert, merkt zeker de sporen van oliepastel.)
Milieubewust is Brigitte De Vuyst ongetwijfeld. In de toekomst koopt de kunstenares geen nieuw materiaal en heeft ze de intentie oud academisch werk te recycleren, in toepasselijke woorden uitgedrukt, om andere horizonten op te zoeken. Zo is de cirkel rond, circulaire kunst is geen ijdel woord.

Mieke Smet, (im)maculata

De schilderijen van Brigitte De Vuyst spreken een beeldende, krachtige taal. (Im)maculata, het sculptuur van Mieke Smet fluistert zacht. Beide kunstenaars eren de natuur op een persoonlijke eigengereide manier. Voor deze tentoonstelling en locatie creëerde de kunstenares een object -(im)maculata-, bestaande uit een aantal sculpturen die samen één geheel vormen en het thema illustreren. Haar fragiele ijsschotsen, één en al poëzie, zachtjes wiegend in de ruimte, vervoeren me heel even naar het hoge Noorden, naar de natuur en de stilte.

De materie die de kunstenares gebruikt blijkt papier te zijn, papier in model gebracht door middel van geplooide randen. Wonderlijk dat je door bepaalde vouwtechnieken een blanco vel papier kunt omtoveren tot dergelijk fragiel sculptuur. Mieke werkt heel intuïtief en laat toeval een rol spelen. Ze houdt ervan werk in situ te maken zoals hier in deWeverij. Spelen met de ruimte maakt het voor haar extra boeiend. Hoe uniek is het beeld van de aan een zijden draadje zwevende sculpturen, bewegend op het ritme van schuivende ijsschotsen!
De titel van het werk (im)maculata spreekt voor zich. Mieke Smet verwijst naar een pure, onbevlekte witte ijsberg, vóór het tragisch smeltproces. De reusachtige ijsberg A23a heeft ze in gedachten, eens 3900 km², nu gefragmenteerd tot een 1000 tal km².
(Im)maculata is vervaardigd met een overschot aan papier, papier dat de kunstenares ook al gebruikte bij een project in Wallonië. De rol lag te verkommeren in de kelders van een museum. Circulaire kunst dat heeft bij Mieke Smet voorrang, een duurzaamheidsinsteek vindt ze, zoals Brigitte De Vuyst, prima.

Marc Mestdagh, Witboek

Wat is een ‘witboek’?
Een witboek verzamelt data, analyseert een probleem en zet lijnen uit voor acties aan de hand van objectieve data. Het Witboek ‘Smeltende stiltes’ van Marc Mestdagh verwijst naar de nefaste impact van de mens op de natuur. Het is een repliek op het werk van Brigitte en Mieke, een antwoord op hun lofzang over de ijsformaties van IJsland, schitterend in al hun pracht. Zijn ‘bijbel’ is gesloten, symbolisch voor de onmacht, het niet weten waarheen we gaan, welke acties te ondernemen.
Het weerwerk van Marc Mestdagh is driedelig, hij maakte drie reeksen die volgens mij het handelsmerk van de kunstenaar dragen namelijk: assemblages/collages, een tactiele materiaalkeuze, een zekere patine vertonend, vaak niet opdringerige kleuren… en een perfecte afwerking.

De eerste reeks symboliseert de feiten, de data, dossiers…
De tweede reeks vestigt de aandacht op framing, het kiezen van een denkraam om de boodschap te communiceren, hoe stellen we de feiten voor? Marc gebruikt het beeld van ijsblokjes met een gekleurde inhoud.
De derde reeks verbeeldt het thema expeditie: het tonen van de sporen van de mens, zijn ID, zijn paspoort. Hiermee verwijst hij naar een rode draad in zijn werk; het ID, het paspoort.

Misschien is zijn repliek, de drie reeksen, te mooi om echt een witboek te symboliseren? Het blijft kunst en kunst mag voor mij esthetisch zijn. Activisme is hier niet de bedoeling, mild ageren kan letterlijk en figuurlijk op een mooie manier.

‘Smeltende stiltes’ stemt tot nadenken, laat ons dromen van een leven middenin ongerepte natuur wetende dat onze wereld dat niet te bieden heeft. Kunst kan dat wel, met en door kunst kan je bij wijlen in alle eenvoud puur genieten van een mooie wereld zoals hier in deWeverij.
deWeverij – ruimte waar mensen en kunst met elkaar verweven raken
(quote te lezen op de site https://deweverij.be/)
Naast -mens en kunst-, zeker toepasselijk op deze expo plaats ik graag het woord ‘natuur’.

Tekst en foto Kathleen Ramboer 

INFO

Smeltende stiltes
Brigitte De Vuyst https://www.instagram.com/brigittedevuystart/
Mieke Smet https://www.instagram.com/studio_orimi/
Marc Mestdagh https://www.instagram.com/deweverij/

Zondag 1 februari en zondag 1 maart 2026
telkens van 10u tot 18u
gratis toegang – de kunstenaars zijn aanwezig

deWeverij
Dellaertsdreef 9
9940 Evergem (Sleidinge)
www.deweverij.be